Hba1c nedir ?

HbA1c uzun devir glikoz düzeyi hakkında bilgi veren Amerikan Diabet Kurumu ve Dünya Sıhhat Örgütü tarafından Tip 2 Diabet teşhisinde kullanılması önerilen testtir. Açılımı Glikoze Hemoglobindir.

HbA1C glikozla kırmızı kan hücrelerinin birbirine bağlanması sonucu oluşur. HbA1C testine Glikoze Hemoglobin’de denir.

Kırmızı kan hücreleri ömür müddeti erkeklerde 117 , bayanlarda ise 106 gün civarı olduğu kestirim edilmektedir. Kırmızı Kan Hücreleri kanda glikoza maruz kalır. Kan şekeri ne kadar fazla ise o kadar fazla HbA1C ortaya çıkar. HbA1C kıymeti bireylerde 2-3 aulık bir müddetin ortalama kan glikkoz seviyesini bizlere gösteren değerdir(1).

Olağan bireylerde HbA1C kıymeti ortalama %5 civarındadır. Lakin HbA1C her vakit kan glikoz pahası ile %100 temaslı değildir. Birtakım dış faktörler sonucunda değişebilir.

Örnegin Kırmızı Kan Hücreleriniz olağandan uzun yaşıyorsa yahut MCV dediğimiz kırmızı kan hücrelerinizin büyüklüğü olağandan küçükse HbA1C bedeliniz yüksek çıkabilir.

Olağan HbA1C paha aralığı nedir?

Sağlıklı bireylerde HbA1C pahası %4 ile %5.6 ortasında beklenir. Labaratuvarların kendi referans bedelleri ile bu pahalar 0.2 puan değişebilir.
%5,7 ile %.4 ortasında HbA1C kıymeti ölçülen şahıslar diyabet açısından yüksek risk grubundadırlar.
Bedel %6,5 in üstünde ise bireye diyabet hastası diyebiliriz. Lakin HbA1C bedeli tek başına diabet tanısı koymaya yetmeyebilir. Birtakım çalışmalarda HbA1C ile yemek sonrası 2 saatlik tokluk şekeri pahasının birbirinden farklı çıktığı gösterilmiştir.

Diyabet tanısı konmuş hastalarda yılda en az 2 defa HbA1C baktırmaları önerilmektedir.

Hba1c Testinin Öbür Testlere Üstünlükleri Nelerdir?
Açlık gerektirmez her vakit yapılabilen bir testtir.
Fizikî aktivite ve gerilim üzere test öncesi oluşabilecek durumlardan etkilenmez
Kısa müddetli oluşmuş hormon seviyelerinden etkilenmez
Süratlice yapılabilinir , vakitten tasarruf ettiren bir testtir.
HbA1C glikoza nazaran 37 derecede daha stabildir.

Hba1c Bedeli Değişkenlikler

Vakte Nazaran:
HbA1C vakte nazaran değişiklik gösterir. Yapılan çalışmalarda yaz aylarında yapılan HbA1C testleri kış aylarında yapılanlara nazaran daha yüksek sonuçlar vermiştir. Bu fark %0.3 civarındadır. Bu fark antrenman , güneşe maruziyet müddeti, karbonhidrat alımının azalması üzere nedenler ile değişebilir.

Irka Nazaran:
HbA1C pahası Afrikalı ve güney asyalı bireylerde avrupalı bireylere nazaran %0.27 ila 0.4 ortasında yüksek pahalar göstermiştir.
Siyahi afrikalı HbA1C bedeli %7 altı seviyeye daha kolay ulaştığı ve buna ek olarak göz,böbrek,kardiovaskuler sorunlara daha az yakalandığı belirtilmiştir.

Cinsiyete Nazaran:
Erkeklerde bayanlara nazaran fazla HbA1C yüksek bireylerde Metabolik Sorunların daha fazla olduğu görülmüştür.
Yaş:
HbA1C yaşla birlikte diyabetten bağımsız artar.

70 yaşının üstündeki hastalarda 30 yaş altı hastalara nazaran HbA1C bedeli %0,47 daha yüksektir.

HbA1C yaşla artışına bağlı yapılan araştırmalara nazaran her 10 yılda %0.074 – %0.094 ortasında artışı gözlenmektedir.

Aile hikayesi ve diyabeti olan hastalarda bu bedel daha fazla artış göstermektedir.

HbA1C Diyabet Hastalarında Artar:

HbA1C ‘nin %6,5 in üstünde olması diyabet tarafından çok kıymetli bir gösterge olduğundan bahsetmiştik.
Japonyada yapılan bir çalışmada 30-79 yaş ortasında ortasındaki deneklerde HbA1C pahası ne kadar artarsa diyabet riskinin o kadar arttığı belirlenmiştir.

HbA1C kıymetinin %5.7 üzerinde olduğu vakit şahısların gelecekte diyabet riski olduğu belirlenmiştir.

2015 yılında Amerika Diyabet Derneği HbA1C bedeli %5.7 ila %6.4 ortasında olan hastaların diyabet öncesi riskli kümede olduğu ve gelecekte diyabet riskinin çok fazla olduğundan bahsedilmiştir.Ayrıca Amerika’da nüfusun %9.3 ‘ü diyabet hastası olduğu belirlenmiştir.

Yüksek Hba1c Kıymeti İle Diyabet Komplikasyonları Artış Gösterir:

Yapılan çalışmada Tip 1 diyabet hastalarında artmış HbA1C kıymetinin böbrek ve göz sorunlarında artışa neden olur. %7.6 bedelinin altında bu sorun görülmemektedir.

Tabi ki bu durum yalnızca HbA1C pahasına bağımlı değildir. Buna ek olarak öteki birçok sorun sonuçların değişmesine neden olur.

Ayrıyeten HbA1C artan bireylerde el ayak üzere uzuvlarda daha fazla güzelleşmeyen yaralar ortaya çıkmakta ve kesilmelerine neden olmaktadır.

HbA1C bedeli 8 den az olan hastalara nazaran 8 üstü olan şahıslarda ağrılar 2 kat artmıştır.

Böbrek Hastalıklarında HBA1C Bedeli Artar:

Yüksek HbA1C kıymetine sahip şahıslarda kronik böbrek hastalığı riski artmaktadır.

Tabi ki HbA1C pahasına ek öbür parametreler de bulunmaktadır.

Fakat artan HbA1C kıymeti kan üresinden etkilenebilir. Kronik böbrek hastalarında bedeller değişebilir.

Diyabet Ve Duyma Kusuru:

Yüksek HbA1C bedelinin diyabet hastası olmayan şahıslarda de duyma kusurlarında artışa neden olduğu birçok çalışmayla kanıtlanmıştır.

Yüksek Hba1c Kıymetinin Kognitif(Düşünsel) Sorunlarda Artışa Neden Olur:

Sağlıklı erişkinlerde yüksek HbA1C kıymetinin düşünsel bozukluklara neden olduğu anlaşılmıştır. Ayrıyeten bu bireylerde ataklar halinde unutkanlıklar farkedilmiştir. Bu durum bayanlarda daha sık görülmektedir.

Çocukluk çağında HbA1C kıymeti 8.8 ‘in üstü olan şahıslarda ise öğrenme ve bellek sorunları görülmektedir.

Yüksek Hba1c Bedeli Alzheimer Ve Demans Riskini Arttırır:

HbA1C pahasının yüksekliği Alzheimer ve demans riskinde artışa neden olur.

Yüksek Hba1c Kıymeti Diş Ve Diş Eti Hastalıklarının Artışı İle Bağlıdır:

Oral hijyen ile kan glikoz levelleri bağlıdır. Diyabet denetimlerinde Diş Eti sorunu olan şahıslarda HbA1C pahasının yüksek olduğu belirlenmiştir.

Kan Demir Kıymeti Ve Anemi Hba1c Pahalarını Tesirler:

Kan demir bedelinin seviyesi bilhassa derin anemik şahıslarda HbA1C bedelinden etkilenir. Birçok anemi formunun düşük HbA1C bedeli ile bağlantılı olduğu kanıtlanmıştır.

Misal olarak anemik ve B12 pahası düşük olan bireylerde HbA1C pahasının yüksek olduğu dikkat çekmektedir.

Buna ek olarak HbA1C olağanlaştıkça anemi hastalarında da düzelme olduğu görülmüştür.

Hba1c Kıymeti Yorgunlukla Alakalıdır:

Tip1 diabet hastalarının %45 inde kalıcı bir yorgunluk oluşmaktadır. Yapılan araştırmalarda HbA1C bedeli ne kadar yüksekse yorgunluğun o derece arttığı belirtilmiştir.

Tip2 diyabet hastalarında ise %7 den fazla HbA1C kıymeti olan hastalarda bariz yorgunluk görünmektedir.

HbA1C Bedeli Yüksekliği Anksiyete ve Depresyonu arttırır:

Diyabetlilerde sıklıkla depresif mod , uyku sorunları, iştah bozuklukları ,intihar riski artmıştır. Bu artış HbA1C pahası artışıyla birebir oranda gösterilmiştir. Bu durum ayrıyeten Tip 1 hastalarda Tip 2 ‘lere nazaran daha fazladır.

HbA1C pahası %6.5 ‘in üstünde olan şahıslarda intihar riski besbelli artmaktadır.
Afrikada yapılan bir çalışmada 9 üstünde HbA1C bedeli olan bireylerde depresyon ve anksiyete riski artmıştır.

Yüksek HbA1C ve Hiperaktivite Münasebeti:

HbA1C pahası yüksek olan çocuklarda kan glukoz pahası olağan olan çocuklara nazaran Hiperaktivite daha sık görülmektedir.

Yüksek HbA1C ile Ateroskleroz Münasebeti:

Tip 1 adolesan hastalarda yüksek HbA1C pahası saptanan şahıslarda damar tıkanıklığı
daha sık görülmektedir.

Damar tıkanıklığı HbA1C kıymeti ve kan şeker bedeliyle alakalıdır.

HbA1C yüksekliği diyabet hastalarında diyabet olmayan bireylere nazaran daha fazla ateroskleroza neden olur.

HbA1C yüksekliği ve kalp hastalıkları münasebeti:

HbA1C yüksekliği olan hem diyabetik hem de diyabet olamayan hastalarda kalp hastalığı nedenli vefatlar artmıştır.

Her %1 ‘lik HbA1C bedeli artışı Kalp ve Damar Hastalığı nedenli mevt oranını % 35’ e kadar arttırmaktadır. Diyabet olmayan hastalarda ise bu risk %26 civarındadır.

HbA1C kıymeti artışı LDL (Kötü Huylu Kolesterol) ,kan kolesterolü ve trigliserid kıymetlerinde tıpkı oranda artışa neden olur.
Ayrıyeten kronik olarak artan glukoz kıymeti kalp işlevlerinde birebir oranda azalmaya neden olur.

Helikobakter Pylori Enfeksiyonu HbA1C kıymetini arttırabilir:

Yaşlı şahıslarda kronik HbA1C yüksekliğinin helikobakter pylori enfeksiyonu ile münasebeti kanıtlanmıştır. Ayrıyeten H. Pylori tedavisi insulin direnci olan bireylerde HbA1C bedelinde düşeye neden olur. Bu iki çalışma ışığında HbA1C pahasını H.Pylori enfeksiyonunun etkilediği anlaşılmaktadır.

Yüksek HbA1C Sindirim Sistemi Anomalileri İle Alakalı Olabilir:

Yüksek HbA1C bedeli olan bireylerde sindirim sistemi anomalileri bilhassa Kolorektal Anematöz Polipler görülmüştür. Bilhassa 50 yaş üstünde bu tesir besbellidir.

Yüksek HbA1C Karaciğer Yağlanması İlgisi:

Diyabet hastası olmayan bireylerde artan HbA1C kıymeti ile hem obezite hemde Karaciğer yağlanmasının arttığı çalışmalarla kanıtlanmıştır.
Bilhassa %6.5 üstü HbA1C pahası olan hastalarda karaciğer yağlanması besbelli artışlar göstermektedir.

Yüksek HbA1C İmmun Karşılığı Bozar:

Yapılan çalışmalarda influenza aşısı olan ve HbA1C bedeli %7,6 ‘nın üstünde olan bireylerde virüse daha düşük bağışıklık gösterdiği saptanmıştır.

Yüksek Hba1c Bedeli Uyku Bozukluklarına Neden Olur:

Uzun ve kısa periyodik uykuların ortaya çıktığı uyku bozukluğu sorunlarının ikiside artmış HbA1C bedeli ile bağlı bulunmuştur.

Buna ek olarak HbA1C pahası artışı uyku kalitesinde de bozulmalara neden olmaktadır.

Yüksek HbA1C bedeli olan Tip 1 diyabet hastalarında uyku apnesi hastalığı daha sık görülmektedir.

Sistemsiz Menstural Siklus Ve Hba1c Pahası Bağlantısı:

Tip 1 diyabeti olan bayanlarda menstürel siklusta birtakım değişiklikler görülmektedir. Bilhassa her 1 puanlık HbA1C yükselmesinde adet devri 3 gün uzamaktadır.

Yüksek HbA1C kıymeti ve Kemik kaybı bağlantısı:

Diyabet hastalarında bulunan bir öbür komplikasyon ise osteoporozdur.

Osteokalsin kemik hücrelerinde üretilen bir proteindir. Kemik yoğunluğunu ve kemik üretiminde misyon almaktadır. Tip 1 diabet hastalarında yapılan bir çalışmada yüksek HbA1C pahası olan hastaların düşük osteokalsin bedellerine sahip olduğu bildirilmiştir.

Ayrıyeten yüksek HbA1C pahası olan bayanlarda keik erime suratı daha fazladır.

Yüksek Hba1c Metabolik Sendrom Münasebeti:

Birçok çalışma diyabet olmayan bireylerde HbA1C yüksekliğinin metabolik sendro ile alakası olduğunu kanıtlamıştır.

Yüksek HbA1C Obezite Bağlantısı:

Obezite ve insülin direnci alakası bilinmektedir. Yüksek beden kitle indeksi , bel ve basen genişliği artışının artmış HbA1C kıymeti ile alakalı olduğu kanıtlanmıştır.

Yüksek HbA1C bedeli Kanser Bağı:

Yüksek HbA1C pahasına sahip Kanser hastalarında vefat oranı düşük HbA1C kıymetine sahip kanser hastalarına nazaran fazladır.

Artmış HbA1C bedeli Kolorektal , pankreas , teneffüs yolu ve bayanlarda genital kanserlerde artışla bağlantılı olduğu kanıtlanmıştır.

Ayrıyeten HbA1C kıymeti %7.5 ‘in üstünde olan hastalarda 5 yıl sağkalım oranı olağan bireylere nazaran düşüktür.

HbA1C ve Gebelik:

Bu bilgilere ek olarak yüksek HbA1C pahası olan hamilelerin daha fazla gestasyonel diyabet için risk oluşturduğu aşikardır.

Ayrıyeten %5.9 ‘dan daha fazla HbA1C bedeline sahip bireylerde preeklampsi riski de daha sıktır.

Ayrıyeten bir çalışmada HbA1C kıymeti diabetik derecede olanlarda doğumsal bebek anomalisi görülme oranı %27,8 iken prediyabetik olanlarda %9.8 ve olağan olanlarda %3 olarak tespit edilmiştir.

HbA1C diyabet teşhisinde ve birçok gelişebilecek risk faktörünün evvelce kestirilmesi açısından kıymetli bir testtir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir