İnsan doğasına bakış

İNSAN TABİATINA BAKIŞ

İnsan tabiatına birbirine aksi (zıt ) iki bakış şekli vardır. Bunlardan birincisi insanın ‘’içerisinden ‘’ gelen güçler , dürtüler ve içgüdülerle davrandığını , ikincisi ise insanı ‘’dışarıdan’’ etkileyen çevresel (ekoloji) , tarihî ve ekonomik güçlerle biçimlendirdiğini ileri sürer.Felsefe, Psikoloji, Tarih ve Sosyoloji büyük ölçüde bu iç ve dış güçleri tanımlama teşebbüsleridir.

İÇGÜDÜLER – DÜRTÜLER VE EĞİLİMLER

İnsanı aksiyona iten iç güçleri tanımlamaya girişmiş felsefeciler ve psikologlar iki kümeye ayrılabilir. İnsanın içinden gelen dürtüleri – eğilimleri olduğuna inanırlar.Birinci kümedeki
Platon’cular yada İdealistler, insanın doğuştan idealarla (innata ideas : gerçekleşmesi istenen olay) doğduğunu ve omurdaki esas hedefinin bu idealarını gerçekleştirmek olduğunu savunurlar.

Buna en kıymetli tarihi örnek Robert SCOTT ‘ un Kuzey Kutbu keşif seyahatine (1911 -1912 ) katılan Kaptan Lawrence OATES ‘in ( 1880 – 1912 ) gezisiyle katılan öteki üyelere yük olmamak için , kesin vefata gitmesi ( tek başına kuzey kutbunun odak noktasına gerçek giderek yolda donarak ölmesi ) gösterilebilir. Burada Kaptan OATES’in bu davranışı Horatius’un kelamlarıyla ‘’ Bir insanın ülkesi , davası ya da yol arkadaşları için ölmesini zevkli ve soylu bir iş ‘’ olarak gören , soylu fedakarlık mefkuresinin bir örneğiydi. Arkadaşlarının ana kampa ulaşamadan ölmüş gerçeği OATES ’ in kahramanlığını azaltmaz.
İkinci kümedeki ARİSTOTOTES’ çiler yani materyalist ve maddeciler insanın etkisizleşmesi ya da doyurulması gereken gereksinme , tutku ve içgüdülerle doğduğunu savunurlar. Birinci gruptakilere nazaran bir yerde beklide Allah’ın zihnin de bir uzman bir düzgünlük , gerçek yada hoşluk ideası vardır ve her birey buna erişmek yada bu türlü olmak için doğuştan bir evrime sahiptir.

İkinci gruptakilere nazaran ise, insanın fizikî tabiatı, onu, hayatını ve cinsini sağlayacak biçimde davranmaya iter. Bu itici güce ‘‘İçgüdü’’ ismi verilir. İdealistlere nazaran insanın en önemli eforu ahlaksal ya da dinî bir yetkinliğe erişmeye yöneliktir. Materyalistlere nazaran ise; insan , yaşamak ve tipini sürdürmek için tüm ömrü boyunca uğraşlar. İnsan tabiatına bu iki bakış şekli, uyuşamaz zıt görüşler olarak tanımlansa da düalist-ruhsal bölümünü ideanın gerçekleştirilmesi eğiliminde, fizikî bölümünün ise haz duyma eğilimi ve içgüdülere yöneltilmekte olduğunu söyleyerek ikisini uzlaştırmaya çalışırlar.
Rönesans’tan ve bilhassa Charles DARWİN (1809-1882 ) ve Sigmunt FREUD’dan (1856-1939) sonra insan tabiatı konusundaki bu düalist görüş insan tabiatının ruhsal taraflarının bile iç güdülerinden evrimleştiğini ve son tahlilde ilahi hedef ve faziletin sonucu değil, haz (sevinç) duymaya yönelik olduklarını savunan akılcı rasyonalist görüş faydasına terk edilmiştir. Üst zihinsel aksiyonların tümünün çocuksu, cinsel ve yıkıcı dürtülerin türev ve yüceltilmeleri olduğunu savunan Freud’cu Ruhbilimi insanın son çözümleme de haz duymaya yönelik bir canlı olduğunu varsayan bir kuramın önde gelen çağdaş örneğidir.
İnsan tabiatı konusundaki idealist görüş Carl JUNG ‘un (1875-1961) çalışmaları tarafından temsil edilmektedir.

SEVGİ VE NEFRET

Biyolog’lar ve birçok Psikolog, iki içgüdü ya da içgüdü kümesi varsayanlar; kendini muhafaza ( açlık, saldırganlık ve kaygı ) ve üremeye yönelik (cinsel ve analık) itkiler, içlerinde Freud’ un da bulunduğu kimi ruh bilimciler bu direkt sonlandırılmadan iki temel iç güdünün sevgi ya da saldırganlık olduğu gerekçesiyle vazgeçtiler.

Konrad LORENZ (1903-1991 ) ve Nicholas TINBERGEN ( 1907-1990 ) üzere hayvan ruhbilimcileri ya da öbür bir ismiyle Etolog’lar , insanın doğuştan ideaları olduğu görüşüne değişik bir ışık tutmuşlardır. Bunlar, hayvanlarda en azından bir tek içgüdünün ( insanlardaki çok daha incelmiş hislerle bağlı olan kümesi yada çeşidi muhafaza içgüdüsünün ) bulunduğu yolunda ipuçları ortaya çıkarmışlardır. Bu kimi toplumsal tiplerde, bir hayvanın üyesi olduğu topluluğu, birçok kere kendi hayatı kıymetine saldıran muhafaza içgüdüsüdür.
Freud’un psikoanalatik kuramında ise ; yeni doğan bebek kendisiyle dünya ortasında nasıl ayrım yapamadığını ortaya koymaktadır. Bebek daha sonra bebeklikten çocukluğa geçiş devrinde ana ve babasından ve öteki kıymetli insanlardan ayırt etmeyi öğrenir. Cinsel haz bölgelerinin (Erkeklerde Testisler Kızlarda Ovaryumlar ) gelişmesi ile ; çocuk ağızcıl (Oral), dışkıl (Anal) ve ürethral ( genital-cinsel) basamaklardan geçtikten sonra ergenlik öncesi zımnilik periyoduna girer daha sonra ergenlik bunu da yetişkinlik periyodu izler. Zihin (Akıl), Üç kısımdan oluşmuştur. İlkel benlikte ( id ), benliğin (ego) dünyanın düşmanlığını üzerine çekmeden doyurmaya çalıştığı cinsellik ve açlık üzere ilkel dürtüler bulunur. Üstbenlik (superego) ise vicdanın temsilcisidir.

Kişiliğin oluşmasında sınıf ve gelir farklılıkları kıymetli rol oynar. Güçlü ve fakir sınıflar çocuğa farklı kişilikler aşılamaktadırlar.

Sağlıklı günler dileği ile…

Uzman Dr.Ali AYYILDIZ
Veteriner Tabibi – İnsan Anatomisi Uzmanı Dr.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir