Bel ağrısı nedenleri ve algolojide tedavisi

BEL AĞRISI NEDENLERİ VE TEDAVİ SİSTEMLERİ

Bel ağrıları son derece yaygın sıhhat meselelerinden biridir. Baş ağrılarından sonra en fazla görülen ağrılar ortasında yer alan bel ağrıları insanların %85’inde ömürlerinin bir devrinde ortaya çıkar.
Bel omurları hareketli olmaları nedeni ile daha fazla yük taşırlar. Birebir vakitte bu bölgedeki omurgalar çeşitli darbelerden, yükten ve hastalıklardan daha fazla etkilenirler. Omurgaların içerisinde bir silindir üzere kat kat kılıflar içerisinde omurilik geçer. Omurgaları birbirinden disk ismi verdiğimiz içinde hayli koyu kıvamlı bir sıvı bulunan yastıkçıklar ayırır. Bu yastıkçıkların dış kısmı daha sert bir katmandan meydana gelmektedir. Yaşın ilerlemesi ve darbelerle bu yastıkçıklar yıpranmaya başlar ve dıştaki tabakanın incelmesi sonucu ağır bir yük kaldırma ve ani hareketle yırtılır ve sonun üzerine baskı yapmaya başlar. Halk ortasında bel fıtığı olarak isimlendirilen hastalık bu biçimde gelişmektedir.

Bel ağrısı, yalnızca bel fıtığına değil, birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Duruşun makûs olması, idman eksikliği, çok kilo belin en büyük düşmanlarıdır. Birçok bel ağrısı insanın belini yanlışsız kullanmaması ile ortaya çıkar. Bunun sonucu olarak da bel kaslarının zafiyeti gelişir. Bel kaslarının zayıflığı sonucunda ağrı ortaya çıkabilir. Bunlar daima yapılan makul aktiviteler örneğin; eğilme, kalkma, oturma yahut ağır kaldırmak üzere nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Birebir halde bir spor aktivitesinde yahut trafik kazası sırasında da çok tansiyon meydana gelebilir. Bunun sonucu olarak disklerde bir yırtılma olabilir. Tekrar birtakım yapısal bozukluklar sonucu örneğin; doğumsal bozukluklar, omurganın skolyoz ismi verilen eğrilikleri, yada omurgadaki bir eklemin öne yahut geriye kayık olması (listezis) çok şiddetli bel ağrılarına yol açabilir. Batın organlarındaki birtakım bozukluklar sonucunda yeniden bele yansıyan ağrılar ortaya çıkabilir. Bayanlara çeşitli jinekolojik sıkıntılarda da tekrar bel ağrısı görülebilir. Tekrar batın ve jinekolojik organların kanserleri bele ağrı formunda yansıyabilir. Bu yüzden bel ağrılı hastanın çok detaylı ve önemli bir biçimde incelenmesi gerekir. Bu noktada doktorun kıymeti büyüktür. Yanlışsız teşhis lakin doktorun incelemesi, fizik muayene, çeşitli laboratuvar ve görüntüleme usulleri ile konur. Burada doktorun detaylı biçimde ağrınızın ne vakit başladığı, nasıl başladığı, hangi bölgeye yayıldığı sorularıyla durumu araştırması gerekir. Detaylı bir fizik muayene ve görüntüleme ile teşhisin konması mümkün olur. Bel ağrılarında bu halde teşhis konmayıp geçiştirildiği takdirde daha sonra tedavisi imkansız durumlar ortaya çıkabilir.

Bel Ağrısı Nedenleri

Faset Sendromu

Faset sendromu bel ağrısının sık nedenleri ortasındadır. Faset eklemleri, omurgamızı oluşturan her omurun birbirine tutunmasını sağlayan, her omur kemiğinde sağda ve solda ikişer adet bulunan küçük eklemlerdir. Omurganın hareketliliğinde büyük kıymeti olan bu eklemlerin yapısı yaşa, travmalara bağlı olarak bozulabilir ve önemli bel ağrılarına sebep olabilir. Faset sendromuna bağlı bel ağrıları bilhassa geriye gerçek yaslanmakla ve yana dönmekle şiddetlenir. Bu tip ağrılar faset eklem enjeksiyonu ve faset eklem denervasyonu üzere girişimsel usullerle denetim altına alınabilir.

Faset eklemlere ilişkin hudutlar kasların hareketini sağlamamakta, yalnızca ağrı sinyallerini beyefendisine taşımaktadır. Faset eklem denervasyonu bu sonların iletisinin engellenmesidir. Bunu gerçekleştirmek için kullanılan en çağdaş usul, sona denetimli ısı uygulanması temeline dayanan ”radyofrekans termokoagülasyon”dur. Uygulanan bu girişimsel sistemler tedavinin yalnızca bir kısmını oluştururlar. En az bunlar kadar kıymetli olan bir öbür nokta hastalara tedavi sonrası bel eğitimi verilmesidir. Burada maksat, tedavi sonrası yapılması gereken antrenman programı ve bedene yanlışsız davranmak için yapılması ve kaçınılması gereken davranışların öğretilmesidir. Lakin bu halde sağlıklı bir omurgaya sahip olmak mümkün olur.

Spondilolistezis

Halk ortasında bel kayması olarak da bilinen spondilolistezis, omurganın bel bölgesinde meydana gelir ve buradaki bir omurun kendinden evvel gelen omurdan daha ileriye itilmesi kelam hususudur. Genelde şiddetli bel ağrısı, bir yahut iki bacağa yayılan ağrı ile karakterizedir. Önemli kaymalarda hastada nörolojik kayıplar olabilir. Ağrı çoklukla oturup kalkarken daha şiddetlidir, hareketle artar.
Bu tip hastalarda şayet nörolojik kayıp varsa operasyon gerekmektedir. Şayet nörolojik kayıp yoksa epidural steroid enjeksiyonu, faset hudut blokları uygulanabilir.

Başarısız Bel Cerrahisi (Failed Back Surgery) Sendromu

Başarısız bel cerrahi sendromu, bel fıtığı nedeniyle cerrahi operasyon yapılan, lakin ameliyattan sonra şikayetlerinde düzelme olmayan ya da yeni ağrı şikayetleri ortaya çıkan hastaları tanımlamak için kullanılan bir tabirdir.
Ameliyatın başarısızlığa uğramasının nedenine nazaran, yapılacak tedavi çok çeşitlidir. Başarısız bel cerrahi sendromunun birtakım nedenleri; Operasyon bölgesindeki hudut etrafında nedbe dokusu oluşumu üzere cerrahiye bağlı değişiklikler, Operasyon bölgesindeki diskin tekrar fıtıklaşması, bir öteki diskin fıtıklaşarak birebir ya da emsal şikayetlere yol açması ve operasyonun yanlış düzeye ya da başarısız halde uygulanması olabilir.
Başarısız bel cerrahi sendromunun tedavisinde epidural steroid enjeksiyonu faydalı olabilir; daha yeterlisi cerrahi uygulanan alana direkt olarak ilaç uygulanmasını sağlayan transforaminal steroid enjeksiyonu uygulanabilir. Şayet ameliyat sonrası çekilen kontrastlı MR’da operasyon yerinde hudut etrafında oluşmuş olan ve hududa baskı uygulayarak şikayetlere yol açan yapışıklıklar tespit edilmişse, bu dokuların eritilmesi gayesiyle epidural lizis süreci uygulanır. Çeşitli tedavi usullerine karşın ağrı şikayeti devam eden hastanın yine bir beyin cerrahı tarafından kıymetlendirilmesi uygun olur. Ameliyat endikasyonu olmayan hastalara omuriliğe pil uygulaması, opioid ilaç tedavisi üzere uygulamalar gerekebilir.

Bel Fıtığı (Lomber Disk Hernisi)

Omurga insan bedenini ayakta tutarak bedenin yükünü taşır. Gövdenin her istikamete hareketini sağlar. İçindeki kanal yapısıyla omuriliği korur. Omurganın bel kısmı beş adet omur ve diskten oluşur.

Beden tartısını en çok taşıyan burasıdır. Münasebetiyle buradaki diskler daha kolay yıpranır. Disk ortada çekirdek ve bunu koruyan kapsülden oluşur. Rastgele bir zorlamayla hami kısım yırtılıp, çekirdek geriye kanala gerçek fıtıklaşırsa buradan bacaklara giden sonlara basarak bu sonların çalışmasını pürüzler ve sonuçta belde ve bacakta ağrı, uyuşukluk, kuvvetsizlik oluşabilir. Sağlıklı yetişkinlerin %20-30’unda bel fıtığı görülebilir. Lakin her bel fıtığı ağrıya neden olmaz.
Bilhassa çok kilolu bireyler, ağır işte çalışanlar bel fıtığı gelişmesi bakımından daha fazla risk altındadır.

Bel Fıtığının Belirtileri

Beldeki hududun bası altında bulunduğunun ve fıtığın en sık görülen bulgusu olan bacak ağrısı tek yahut çift taraflı olabilir. Ek olarak bası altındaki sonun dağıldığı alanda uyuşukluk, karıncalanm
a, yanma üzere belirtiler de bu ağrıya eşlik edebilir. Şayet, idrar ve büyük tuvaleti yapmayı sağlayan hudutlar bası altında kalmışsa idrar ve büyük tuvaleti yapamama ve hissetmeme üzere önemli belirtiler de ortaya çıkabilir.


Bel fıtığı teşhisinde fizik muayene en değerli yeri tutmaktadır. Bilhassa bası altında bulunan sona yönelik olarak muayenede öncelikle bel hareketleri, sırt üstü yatan hastada düz bacak kaldırma testi, ve germe testi uygulanır. Bu testler esnasında bacaktaki ağrı şiddetlenir. Hudutların dağıldığı alandaki duyu ve karşı taraf birebir alan duyusu karşılaştırılarak uyuşukluk olup olmadığına bakılır. Motor güç kaybı için ayak bileği ve ayak baş parmaklarının hareketleri karşılaştırılır.
Muayene sonucu sonun bel bölgesinde bası altında kaldığı kararına varılırsa direkt grafi, manyetik rezonans görüntüleme, myelografi üzere görüntüleme sistemleriyle teşhis konulur.

Tedavi

Bel fıtığı tanısı konmuş hastaların %80’i ameliyat yapılmadan tedavi edilebilmektedir. Bel fıtığının değişik biçimlerde tedavileri vardır. Bel fıtığının tedavisinden evvel hastanın çok detaylı olarak kıymetlendirilmesi ve ona nazaran tedaviye alınması gereklidir. Şayet hastada genel bir his kaybı ve his kaybının yanı sıra idrar tutamama veya dışkı tutamama üzere durmalar varsa derhal cerrahi müdahale gerekir. Bunun dışında ise ilaçlarla başlayarak yatak istirahati, fizik tedavi yolları, bel bölgesine yapılan çeşitli enjeksiyon teknikleri ve cerrahi prosedürlere kadar geniş bir tedavi algoritması vardır. Hangi tedavinin uygulanacağı hastanın durumuna, hastalığın evresine, daha evvel uygulanan tedavi usullerinin başarısına yahut başarısızlığına nazaran farklılık gösterebilir.
Bel fıtığında tıp dışında çeşitli sistemler uygulandığı da bilinmektedir. Bel çektirmek biçiminde genel bir isimle tanımlanabilecek olan bu sistemler doktor tarafından bile son derece titizlikle ve dikkatle uygulanması gerekmesine karşın ne yazık ki özensiz uygulanan metotlardır. Bunun sonucunda yanlış bir çekme sonucunda omurilikten çıkan hudutların omurlar ortasına sıkışması sonucunda hem sonlarda hem de direkt omurilikte tahribat meydana gelmesi mümkündür. Bu tahribat sonucunda hastada felç dahil bir çok bozukluk ortaya çıkabilir. Başka bir kıymetli konu her bel ağrısı daha evvel de belirtildiği üzere bel fıtığına bağlı değildir. Bu bölgedeki kaslardan ve hudutlardan varlıklı olan yapı içerisinde hastalarda daha evvel kelamı edilen birçok nedene bağlı olarak ağrı ortaya çıkabilir. Bu ağrıların da ayırıcı teşhisini lakin bir tabip yapabilir. Tabibin uygulamadığı bir sistem ise yanlış olur.
Son yıllarda bel ağrılarının tedavisinde fizik tedavi ve beyin cerrahisi formüllerinin yanı sıra çok tesirli olabilecek çeşitli yeni tedavi teknikleri de geliştirilmiştir. Bu teknikler içerisinde sonların direkt doğruya baskı altında kaldığı bölgelerin iğneyle girilerek o bölgedeki baskıyı kaldırabilecek ilaçların verilmesi, katater ismi verilen ince sondalarla yeniden tıpkı bölgeye girilerek uygulanan belli yollar epeyce başarılı sonuçlar vermektedir. Yeniden birçok sefer bel fıtığı ameliyat olmuş hastalarda başarısız bel hastaları ismi verilen durumda son on yıl içerisinde uygulanan metotlardan bir tanesi en kıymetlisi tahminen de omurilik pilleridir. Bu bölgeye yerleştirilen elektrotlar aracılığı ile yapılan ikazlar hastalarda son derece tesirli sonuçlar verebilmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir