Beyin tümörü

1.Beyin tümörü nedir, âlâ huylu ve makus huylu beyin tümörünün özellikleri nelerdir?

Kafatası boşluğu içerisinde gelişen ve beyne yerleşen, olağandışı biçimde çoğalan beyne baskı uygulayan her türlü tümöre beyin tümörü diyoruz. Bu tümörler âlâ huylu ve makûs huylu olabilirler. Âlâ huylu beyin tümörleri kanserli hücreler içermezler, çoklukla yavaş ve sinsi büyürler, etraflarındaki dokuları istila etmezler. Lakin beynin hassas bölgelerine bası yaparak önemli sıhhat meselelerine neden olabilirler.İyi huylu tümörler bazen yerleşimine nazaran hayatı tehdit edebilirler, çok azda olsa güzel huylu bir beyin tümörü berbat huylu tümöre dönüşebilir. Makus huylu tümörler kanserli hücreler içerir.Daha önemli ve sık olarak olarak hayatı tehdit ederler, süratli büyürler ve etraflarındaki sağlıklı beyin dokusunu istila ederler.Kötü huylu tümörler beynin kendisinden kaynaklanabileceği üzere uzak organlardaki kanserli hücrelerin beyefendisine yayılımı sonucu da olabilir. Beyefendisine yayılmış kansere metastaz denir.

2. Birincil(primer) ve ikincil(sekonder) beyin tümörleri nelerdir?

Birincil beyin tümörü beynin kendisinden kaynaklanan tümörlerdir.Hücre tiplerine ve yerleşimlerine nazaran isimlendirilir. En sık görülen birincil beyin tümörü gliomalardır.Bunlar glial hücre dediğimiz hücrelerden başlar ve birçok çeşidi vardır.Örneğin ’astrositomlar’ astrosit denilen hücrelerden çoğalır.Yetişkinlerde beyinde, çocuklarda sıklıkla beyin sapı ve beyincikte ortaya çıkar. Biz bu tümörleri tipine nazaran derecelendiririz. Düşük dereceli grade1 ve2, yüksek dereceli grade 3 ve 4 olarak. Grade 3 anaplastik grade4 glioblastome multiforme olarak bilinir. Bir öteki tümör çeşidi ependimoma dediğimiz tümörlerdir. Bu tümörler beyincik ve omurilikte daha sık görülür. Çocuklar ve genç erişkinlerde sıktır. Başka bir tümör tipi oligodendrogliomalardır.Bunlar ekseriyetle beyefendisine yerleşir.En sık orta yaşı erişkinlerde görülür. Glial hücrelerden kaynaklanmayan tümörler de vardır. Medullablastom ekseriyetle beyincik içinde ortaya çıkar, çocuklarda en sık görülen beyin tümörüdür. Bir başka tümör tipi menengiomlardır. Bunlar uygun huylu tümörlerdir,genellikle yavaş büyürler.Schwannoma denilen bir öteki tümör çeşidi işitme hududundan ortaya çıkar,diğer bir ismi da akustik norinomdur, erişkinlerde istikrar ve işitme sorunlarıyla ortaya çıkar. Yerleşim yeri ve tipine nazaran yeniden hipofiz adenomları , kranyofarengioma, germ hücreli tümörler, pineal bölge tümörleri de vardır.

İkincil beyin tümörleri bedenin diğer yerinden beyefendisine yayılır. Bilhassa akciğer ve göğüs kanserlerinin beyefendisine yayılımını sık görmekteyiz.

3.Beyin tümörlerinin görülme sıklığı nedir?

Beyin tümörlerinin görülme sıklığı 100 bin bireyde 4 ile 5 ortasındadır. Kansere bağlı ölümlerin yüzde 3’ünü primer beyin tümörleri oluşturur. Lakin başka kanser cinslerinin hudut sistemini tutmasına bağlı oluşan bozukluklarda yaklaşık bu oranın 10 katı kadar vefat ortaya çıkar. Erkelerde bayanlara oranla daha sıktır. ABD’de 300 milyonluk nüfusta her yıl yaklaşık 24000 primer beyin tümörü tanısı konmaktadır. Ülkemizde de buna paralel olduğu söylenmektedir. Çocuklarda lösemi ve lenfomanın akabinde en sık primer beyin tümörleri görülür.Çocukluk çağında berbat huylu tümörlerin yüzde 20-25’ini beyin tümörleri oluşturmaktadır.Primer beyin tümörleri içinde en sık görülen gliomlardır, bunu menengiomalar izler.

4.Beyin tümörü için kimler risk altındadır?

Beyin tümörlerinin kesin nedeni bilinmemektedir. Fakat birtakım şahıslarda risk faktörleri ön plana çıkar.Erkek olmak,ırk, yaş, aile hikayesi, radyasyon, formaldehit, vinil klorür,akrilonitril bunlar ortasındadır.Özellikle erkeklerde bayanlara oranla daha sık görülür.Ancak düzgün huylu menegiomlar bayanlarda daha sıktır. Beyaz ırkta daha sık görülür. Yaş olarak en sık 60-70 li yaşlarda daha sık görülür , çocuklarda en sık görülen ikinci kanser tipi. Ailesinde beyin tümörü olanlarda tam olarak bilinmemekle bir arada olma mümkünlüğü daha yüksek. Birtakım tümörler embriyonal ve doğumsaldır.Radyasyon ve sanayi çalışanlarında risk fazladır.Bazı kimyasallara maruz kalmış bireylerin riski fazladır.Özellikle plastik üretiminde kullanılan vinil klorur, dokumacılık üretiminde kullanılan akrilonitrile bağlı risk fazladır. Cep telefonu ile beyin tümörü bağlantısı hala araştırılıyor. Çalışmalarda net bir sonuç alınamadı. Tekrar baş travması geçiren şahıslarda ilgi tam aşikâr değil.

5.Beyin tümörünün belirtileri nelerdir?

Beyin tümörünün belirtileri tümörün boyutu, yeri ve cinsine nazaran değişir. Beyefendisini baskıya uğratan bir tümörde en sık görülen genel belirtiler başağrısı, bulantı ve kusma, konuşma görme ve işitmede değişiklikler, yürüyüş bozukluğu, dengesizlik, kişilik ve yetenek değişiklikleri, konsantrasyon bozukluğu, duygudurum bozukluğu, hafıza ile ilgili problemler, nöbet ve havale geçirme, kol ve bacaklarda seyirme uyuşma ve güçsüzlüklerdir.Baş ağrısı en sık ve en erken görü­len belirtidir, ekseriyetle şiddetlidir. Sü­rekli olabilir, seyrek olarak da başlan­gıç evresinde nöbetler halinde gelir. Birtakım şahıslarda hafif nöbetler biçimde gitgide şiddetlenerek seyreder. Çoklukla beyincik tümörlerinde, öteki bölgelerdekine oranla daha erken ve şiddetlidir. Bu tümörlerde belirtiler ekseriyetle ani ve çok şiddetli baş ağnsı ile başlar. Kafaiçi basınç artmasına bağ­lı kusma yemeklerle ilgili değildir; bu­lantı görülmez, fışkırma biçimindedir.Baş dönmesi baş hareketleri ile uyarı­lan be­yincik ve işitme sonu tümörlerinde gö­rülür. Öbür bölge tümörlerinde gözle­nen süreksiz şuur bozuklu­ğu, baygınlık ve ani fena­laşma üzere yakınmalar hasta tarafından ezkaza baş dönmesi olarak tanımlanabilir.

6.Beyin tümörleri nasıl teşhis edilir?

Öncelikle makul şikayetle doktora başvuran hastaya düzgün bir fizik muayene ve nörolojik muayene yapılmalıdır. Nörolojik muayenede hastanın kas gücü, uyumu, refleksleri, hudut ve duyu muayeneleri yapılmalıdır. Bu muayeneler yapıldıktan sonra görüntüleme formüllerine başvurulur. Kimi tümörler olağan röntgende görülebilir. Lakin günümüzde teknolojik gelişmelerle birlikte teşhis yolları de arttı. BT(bilgisayarlı beyin tomografisi) ile bilhassa tümörün yeri ilaç verilerek boyutu hakkında bilgi sahibi olunur. Öteki bir teşhis metodu temel olan MRG(manyetik rezonans görüntüleme)dir. MRG ile tümörün yeri, natürü, çevresel ödemi, ,iyi makûs huylu olup olmadığı hakkında bilgi sahibi olunabiliyor. Birtakım tümörlerde damarlarla münasebetini görmek ve ayırıcı teşhis açısından anjiografi de yapılabiliyor. Kuşku duyulan bir beyin tümörüne biyopsi yapılarak doku örneği incelenir ve teşhis kesinleştirilebilir. Alınan doku örneğinin kâfi ölçüde ve tanıya varmak için uygun olması gereklidir. Patoloji hekimi alınan malzemesi mikroskop altında inceler.Biyopsi beyin tümörü teşhisinin en kesin formülüdür. Biyopsi kafatasından açılan bir delikle iğneyle girip milimetrik boyutta bir kesimin alınmasıdır. Biyopsi yapmak için çeşitli formüller geliştirlmiştir. Stereotaktik biyopsi bir görüntüleme aygıtı ile BT MRG eşliğinde y
apılır.

7.Beyin tümörlerinde tedavi teknikleri nelerdir?

Günümüzde beyin tümörlerinde çeşitli tedavi seçenekleri vardır. Tümörün tipi ve evresine nazaran hastalar cerrahi, radyoterapi yahut kemoterapi ile tedavi edilebilirler. Birtakım hastalarda bu tedavilerin hepsi birlikte yapılır. Ayrıyeten hastalığın rastgele bir kademesinde tedavinin yan tesirlerini hafifletmek, duygusal problemlerini azaltmak, kanser ağrısı ve başka belirtileri denetim etmek için de tedavi gerekir. Bu tıp tedaviye destekleyici tedavi yahut palyatif bakım denir. Beyin tümörleri kesinlikle birden fazla tabipten ve kısımdan görüş alınarak tedavi edilmelidir. Multidisipliner yaklaşım dediğimiz bu yaklaşımda beyin cerrahı, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog, radyoloji hekimleri hastayı bir bütün olarak ele almalıdır. Günümüzde bu hastalık kümesi için onkoloji kurulları oluşturulmakta ve farklı görüşler birleştirilip hasta için en uygun kararı vermektedir. Lakin berbat huylu gliomalarda bugüne kadar uygu­lanan tüm tedavi teşebbüsleri sonuçsuz kalmıştır ve bunlar ölümcül kabul edilirler.

Cerrahi: Bu tedavi yolunda emel tümörün çıkarılmasıdır. Cerrahi genel anestezi altında yapılır. Mikrocerrahi dediğimiz teknikle özel mikroskop aygıtıyla bu ameliyatları kranyotomi dediğimiz tümörün yerleşimine nazaran kemik kaldırma usulü ile yapmaktayız. Mikrocerrahi usulde maksat olağan beyin dokusuna az ziyan vermek ve tümörü mümkün olduğunca çıkarmaktır. Tümörün yerleşimine ve tipine nazaran bazen tamamını çıkarmak mümkün olmasa da bir kısım tümörü çıkarmak da ek tedavileri kolaylaştırmakta ve tekrarlamısını en aza indirgemektedir. Bilhassa ulaşılması güç tam teşhisini almamış beyin tümörlerinde nöronavigasyon süreci ile etraf beyin dokusuna ziyan vermeden tümörün yeri saptanarak çıkarılabilmekte ve patolojik tanısı konulabilmektedir. Günümüzde beyin sapı dahil her bölgeye cerrahi teşebbüs yapılabilmektedir. Lakin kimi tümör tipleri yerleşimine nazaran cerrahi teşebbüs mümkün olmayabilir. Olağan beyin dokusuna ziyan verip hayati tehlike yaratmamak gerektiğinde radyoterapi ve kemoterapi devreye girmektedir.

Radyoterapi(ışın tedavisi): Gaye yüksek dozda ışın vererek tümör hücrelerini öldürmektir. Radyasyonda x ışınları, gama ışınları yahut proton kullanılır. Sağ­lıklı beyin dokusuna kalıcı ziyan verme­den, yüksek dozda ışın verilmesi günü­müzde de epey güç bir teknik soru­nudur. Bugünkü bilgilerimize nazaran, hudut dokusunun ışınıma dayanma gücü, top­lam dozu kesimler halinde artırarak uy­gulama usulüne elverişsizdir. Bu ko­şullarda uygulanabilecek mümkün seçenek­lerden biri hiperbarik oksijen tedavisi ile ışınlama, öteki ise ışına duyarsızlaştırıcı unsurların de ışınımla birlikte ve­rilmesidir. Radyasyon tedavisi cerrahi tedavisinden sonra yapılabilir yahut ameliyat olamayan hastalarda direkt yapılabilir.Radyoterapi tümörün büyüklüğüne tipine ve hastanın yaşına nazaran değişir. Sağlıklı beyin dokusuna ziyan vermemek için gerekli tedbirler fraksiyonlama, hiperfraksiyon sterotaktik radyoterapi, üç boyutlu konformal radyoterapi, proton ışın radyasyon tedavisidir.

Kemoterapi: Kanserli hücreleri öldürmek için ilaç kullanımıdır. İlaçlar ağızdan yahut enjeksiyon yoluyla verilebilir.Kemoterapi devrinde nadiren hastanede kalmak gerekir. Yetişkinlerde cerrahi ve radyoterapi sonrası kemoterapi gerekebilir.

Destekleyici bakım tedavisi: Hastalığın rastgele bir kademesinde beyin tümörlü hastalar meselelerini azaltmak konforlu yaşamak, ömür kalitesini arttırmak için destekleyici bakım tedavisi alırlar. İlaç olarak steroidler, antikonvulzan dediğimiz nöbet havale ilaçları bunlardan bazılarıdır. Ayrıyeten kimi tümörler felç yaratabileceğinden fizyoterapistler hastaların gücünü ve istikrarını tekrar eski haline getirmeye çalışırlar. Konuşma terapistleri, uğraşı terapistleri hastanın gereksinimlerini karşılamaya yardımcı olurlar.

8.Tedavinin yan tesirleri nelerdir?

Cerrahi sonrası sağlıklı dokularda da bazen hasar oluşabileceğinden istenmeyen yan tesirler görülebilir. Bu yan tesirler tümörün yerine tipine nazaran değişir. Yan tesirler her kişi için tıpkı olmayabilir. Oluşan yan tesirleri ortadan kaldırmak da başka bir tedavi gerektirir. En sık görülen durum başağrısıdır. Birkaç gün sürebilir. İlaçla denetim altına alınır. Yorgunluk halsizlik olabilir. Ameliyat sonrası beyindeki ödemi azaltmak için steroid ilaçlar verilir. Nöbet havale gelişebilir. Bu durumlar da ilaçla denetim altına alınır. Enfeksiyon bulguları ortaya çıkabilir. Yeniden ilaçla tedavisi mümkündür. Bazen cerrahi sonrası konuşamama, güçsüzlük gelişebilir. Bu durmda fizik tedavi, konuşma terapisi ya da iş uğraşı tedavisi gerekebilir. Rayoterapi sonrası en sık bulantı, halsizlik yorgunluk, süreksiz saç dökülmeleri cilt kuruluğu lekeler ortaya çıkabilir. Bu durumlarda gerekli ilaç tedavileri verilir.Kemoterapi ile birlikte verilirse yan tesirler daha berbat olabilir. Bilhassa çocuklarda radyasyon hipofiz bezine ve beynin öbür alanlarına ziyan verebilir. Bu yüzden çocuklarda kemoterapi radyoterapiden daha fazla kullanılır.

9.Beyin tümörlü hastalarda tedavi sonrası süreç nedir?

Sistemli takip beyin tümörlü hastalarda kıymetlidir. Sistemli nörolojik muayene yapılmalı ve belli aralıklarla BT ve MRG ile denetimler yapılmalıdır. Bu hastalıkla yaşamak kolay değildir. Kimi hastalar hastalığının vermiş olduğu duygusallıkla başa çıkmada dayanağa muhtaçlık duyarlar. Hasta aileleri bilinçlendirilmeli ve paylaşımlar arttırılmalıdır. Beyin tümörlerinin gidişi çoğunlukla berbat olduğu ve mevtle sonlandığı halde beklenen hayat süreci her vakit belir­gin değildir. Makus huylu gliomlarda, cerrahi ve ışın tedavisindeki gelişmele­re, yeni kemoterapatik ilaçların kullanı­mına ve birleşik tedavilere rağmen, süre­cin sonu berbattır; bu olgular en geç iki yıl içinde mevtle sonlanır. Tek başına cerrahi tedavi 3-6 aylık bir hayat mühleti sağlar, ışın tedavisinin eklenmesi sü­reyi 3-4 ay daha uzatır; bu iki tedaviye ilaç tedavisinin eklenmesiyle gerçekle­şen üçlü tedavi ortalama ömür mühletini 12 ay ya da daha çok uzatabilir. Makûs huylu gliyom olgularında birinci yılın sonunda hastaların sırf yüzde 20’si; 24′üncü ayın sonunda ise sadece yüzde 10′u yaşar. Gelecekte yeni yön­temlerin bulunması ve/ya da var olan­ların geliştirilmesiyle daha güzel sonuçlar elde edilmesi umulmaktadır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir