Parkinson hastalığında saatleri geri alan cerrahi yöntem beyin pilleri

Beyin pilleri başta Parkinson Hastalığı olmak üzere pekçok hareket bozukluğunun cerrahi tedavisinde son yıllarda giderek yaygın olarak kullanılan hayli karmaşık elektronik aygıtlardır.

Bilindiği üzere bütün hareket bozukluklarının başlangıç tedavisi medikal tedavi ile yapılmaya çalışılmaktadır. Fakat artık ilaç tedavisine yanıt vermeyen yahut istem dışı hareketler üzere şiddetli ilaç yan etkilerinin gözlendiği ileri evrelerdeki Parkinson Hastalarında, spazmotik tortikollis ismi verilen boyun kasılmalarında, şiddetli beden kasılmaları ile giden distoni hastalıklarında birçok vakit tıbbi tedavi faydalı yahut kâfi olamamaktadır. Bu üzere hastalarda alternatif tedavi olarak beyin cerrahisinin bir alt kolu olan İşlevsel ve Stereotaktik Beyin cerrahisi teşebbüsleri hastalara değerli faydalar sağlayabilmektedir.

Bu cerrahi teşebbüslerde maksat beyin içerisinde birkaç milimetre çaplı anatomik ve fizyolojik gayelerin yerini yanlışsız tesbit edebilmek ve bu noktalardaki fizyolojik aktiviteyi etraflarındaki hayati değer taşıyan dokuları etkilemeden değiştirebilmektir. Bu değişiklik ya maksat bölgenin bir çeşit lazere benzeyen metot ile yakılması, bir diğer deyişle “destrüktif girişim” yahut bu bölgenin bir çeşit elektrik akımı verilerek etkilenmesi, yani “modülatif girişim” ile sağlanabilmektedir.

Beyin pilleri insan beyninin içerisine yerleştirilen ve ucunda polariteleri değiştirilebilir dört platinium-iridium karışımı kutbu bulunan bir elektrod, bu elektrodu temel pil aygıtına bağlayan bir uzatma (extension) ve pilin kendi gövdesinden oluşan elektronik düzeneklerdir. Elektrod kısmı beyin içerisine yerleştirilmekte, bu elektrod uzantı yardımıyla cilt altından göğüs kafesinin üst kısmına yerleştirilen pile bağlanmaktadır. Pil aygıtı dışarıdan bilgisayar aracılığı ile telemetrik programlanabilen hayli karmaşık bir elektronik modüldür. Bu aygıt programlanarak beyin içersindeki elektrodun ucundaki dört kutubun pozitif/negatif/nötr olarak değiştirilebilmesi ve pek çok değişik kombinasyonlar yaratılabilmesi sağlanmaktadır. Ayrıyeten verilen elektrik akımının şiddeti yani amplitüdü, frekansı yani saniyedeki verilen elektrik dalgası sayısı ve verilen akımın dalga genişliği ayarlanabilmekte, böylece beyinde etkilenen alanın yeri ve büyüklüğü değiştirilebilmektedir.

Beyin pili takılması operasyonu tümü ile lokal anestezi altında ve hastalar uyanık olarak gerçekleştirilmektedir. Hastalar yalnızca operasyonun son basamağında son bir saatlik kısımda pilin gövdesi göğüste cilt altına yerleştirilirken acı duymamaları için uyutulmaktadırlar. Piller takıldıktan sonra hastadan hastaya değişmekle birlikte ortalama birkaç haftalık aralıklı ve sık denetimlerle pillerin ince ayarları bilgisayar aracılığı ile yapılmakta ve hastaların en fazla randıman alabilecekleri parametreler ayarlanmaktadır.

Pil takılan hastalara bir mıknatıs verilmekte ve hastalar istek ettikleri takdirde bu mıknatısı göğüslerindeki pil gövdesine yaklaştırıp birkaç saniye üzerinde tutarak pili açıp kapatabilmektedirler. Bu sürecin hedefi uygun hastalarda geceleri pilleri kapalı tutarak pil batarya ömürlerini uzatabilmektir. Pillerin ömrü uygulanan beyin bölgesi ve hastalara nazaran değişmekle birlikte ortalama 7-8 yıl ortasında değişmektedir. Pilin bataryası bittiğinde öbür bir beyin operasyonuna muhtaçlık olmayıp pillerin yalnızca göğüs bölgesindeki cilt altına yerleştirilmiş kısmı yaklaşık yarım saatlik bir operasyonla değiştirilmektedir. Daha yüksek elektrik akımı verilmesi gereken distoni hastalığı olan hastalarda 9 yıl kadar ömrü olan ve dışarıdan şarj edilebilen beyin pillerini de uygulamak mümkündür.

Pil takılan hastaların olağan günlük yaşantılarında hiçbir değişiklik olmamaktadır. Hastalar her türlü sportif faaliyeti sürdürebilir ve yüzebilirler. Pil takılan hastalara üzerlerinde elektronik aygıt taşıdıklarına dair bir evrak verilmekte ve hastalar gerektiğinde güvenlik denetimlerinde bu belgeyi göstermektedirler. Pil takılı hastaların pil ayarlarını değiştirebileceğinden MR çektirmelerine müsaade verilmemektedir. Lakin çok gerekli olduğunda yapılacak ayarlamalar ile MR çektirilmesi de mümkündür.

Üstte tanımlanan özellikleri nedeni ile beyin pilleri insanlara takıldıklarında hareket bozukluklarının tedavisinde denetim edilebilir, ayarlanabilir ve yan tesirler görüldüğü takdirde geri dönüşümü olan bir tedavi sistemi olarak büyük kolaylıklar sağlamaktadır. 1970’li yılların sonunda tek bir kutbu olan birinci versiyonları ile uygulanmaya başlanan beyin pilleri, 90’lı yılların başından itibaren yeni geliştirilen ve ucunda dört kutbu olan versiyonları ile giderek yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Parkinson hastalarında beyin pilleri bugün hastaların önde gelen bulgularına nazaran üç farklı beyin bölgesine yerleştirilmektedir. Tremor denilen titremenin ön planda olduğu hastalarda beyefendisinin talamus ismi verilen ve titremeden sorumlu hücrelerin daha ağır bulunduğu beyin bölgesine, katılık, yavaşlık ve istem dışı hareketler üzere bulguların ön planda olduğu hastalarda beyefendisinin globus pallidus denilen beyin bölgesine, bulguların iki taraflı ve ağır olduğu, yürüme bozukluğunun ön planda olduğu hastalarda beyefendisinin her iki yarım küresinde birer adet bulunan subtalamik nukleus ismi verilen beyin bölgelerine ve iki taraflı olarak beyin pilleri yerleştirilmektedir. Pillerin hangi beyin bölgesine yerleştirileceğine hastaların önde gelen klinik bulgularına nazaran karar verilmektedir. Bu beyin çekirdekcikleri ortasındaki uzaklık her ne kadar birkaç milimetreden fazla değilse de uygulamaların klinik sonuçları ortasında değerli ölçüde farklar izlenmektedir. Subtalamik nukleusa takılan beyin pilleri Parkinson Hastalarında ilaç alınmış hale misal tesir yarattıklarından hastalığın çabucak bütün bulgularını düzetlmekte, bu özellikleri nedeni ile de giderek daha yaygın olarak kullanılmaktadırlar.

Hareket bozukluklarının tedavisinde gaye teşkil eden hücrelerin ve etraflarındaki hayati oluşumların yerlerinin kusur hissesi olmadan bulunması büyük kıymet taşımaktadır. Son yıllarda geliştirilen Tek hücre seviyesindeMikroelektrod kayıt ve stimülasyon tekniği, insan beyninin içerisine ucu 2 mikron kalınlığında bir elektrod yerleştirilmesi ve bu elektrodun bilgisayar aracılığı ile ilerletilmesi ve epeyce karmaşık ve değerli elektronik aygıtlara bağlanması sureti ile beyindeki tek bir hücrenin elektriksel aktivitesinin algılanıp dinlenmesini, yahut bu bölgeye çok düşük elektrik akımı vererek uyanık ameliyat edilen hastaların bu ikaza verdikleri karşılığın incelenmesi sureti ile beyefendisinin fizyolojikharitasının çıkartılmasını sağlayan bir usuldür. Bu yol sayesinde bulundukları yerler hastadan hastaya en az iki-üç milimetre farklılık gösteren gaye hücrelerin yerleri 100 mikrondan daha az bir yanılgı hissesi ile bulunabilmektedir. Mikroelektrod kayıt ve stimülasyon tekniği kullanılarak Dr.Ali ZIRH tarafından Mart 1997 başından beri 750’den fazla operasyon muvaffakiyet ile gerçekleştirilmiş, 195 beyin pili takılmıştır. Kullanılan Tek hücre seviyesinde Mikroelektrod kayıt ve stimülasyon tekniği sayesinde hastalarda son derece başarılı sonuçlar elde edilmiş olup hiçbir komplikasyon ve yan tesir gözlenmemiştir.

Parkinson hastalarındaki cerrahi teşebbüslerde ilgili beyin bölgelerinde lazere benzeyen ve Radiofrequency (RF) denilen
bir yolla lezyon yaparak (yakarak) da bu bölgelerdeki hücrelerdeki çok aktiviteyi denetim edebilmek mümkündür. Ülkemiz üzere ekonomik şartların çok yeterli olmadığı yahut sıhhat sigortalarının bu tip cerrahi teşebbüsleri karşılamadığı ülkelerde hastaların ekonomik şartları başlangıçta pil takılmasına uygun değil ise birinci cerrahi teşebbüs genel olarak lezyon yapma üslubunda olmaktadır. Bu durumda tek taraflı cerrahi teşebbüslerde lezyon yapma (yakma) süreci epeyce başarılı sonuçlar vermektedir. Bu şartlarda beyin pilleri çoklukla yan tesirlerin görülme risklerinin fazla olduğu iki taraflı cerrahi teşebbüslerde ikinci operasyonun tesirlerinin denetim edilebilir olması emeli ile uygulanırlar. Buna ek olarak son yıllarda beyefendisinin Subtalamik Nukleus ismi verilen bölgesine iki taraflı beyin pili yerleştirme operasyonunun ileri evrelerde Parkinson Hastalarında son derece çarpıcı güzelleşme sağladığı, hastaların çabucak hemen ilaç bile almaya gereksinim duymayacak kadar iyileşebildikleri gözlenmiştir. Bu tedavideki zorluk bahsedilen bölgenin çok küçük olması ve yerin gerçek tesbit edilmesinin çok güç olmasıdır. Lakin Mikroelektrod kayıt ve stimülasyon tekniği kullanılarak bu bölgelerin kusursuz tesbiti mümkün olmaktadır. Gibisi halde farklı amaçlara piller yerleştirilerek Parkinson hastalığı dışında el titremelerinin, şiddetli boyun kasılmalarının ve boyun eğriliklerinin, denetim edilemeyen ağrıların da bu formülle tedavisi mümkündür.

Bugün Toplumsal Güvenlik Sistemi uygun seçilen ve yanlışsız endikasyon ile ameliyat edilen hastalarda operasyonun en kıymetli kısmı olan pil parasının tamamını karşılamaktadır. Böylece son aylarda lezyon cerrahisi yerine daha sağlam ve denetim edilebilir bir sistem olan Beyin Pili takılması operasyonlarından çok daha fazla sayıda hastanın faydalanması mümkün olmaktadır. Mikroelektrod kayıt ve stimülasyon tekniği kullanılarak Dr.Ali ZIRH tarafından toplam 195 hastaya beyin pili takılması operasyonu yapılmış, bu operasyonların 118’i son iki yıl içerisinde hastaların Toplumsal Güvenlik Kurumu kapsamında ameliyat olmasını sağlayan Medikalpark Bahçelievler Hastanesinde gerçekleştirilmiştir.

Hareket bozukluğu hastalığı olan her hastaya cerrahi teşebbüs uygulamak mümkün olmayabilir. Hastaların ameliyattan fayda görüp göremeyeceklerine yahut bu türlü bir teşebbüse aday olup olmadıklarına fakat detaylı klinik kıymetlendirme ve testler sonrasında karar verilmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir