Hidrosefali, tanı ve tedavisi

Hidrosefali, sıklıkla çocuklarda ve yaşlılarda beyinde çok su birikmesi olarak bilinmektedir. Burada belirtilen su “beyin-omurilik sıvısı”dır. Bu sıvı beyin ve omuriliğe gelen darbelerin ziyanlı tesirini azaltır, gün boyunca daima olarak yapılıp geri emildiği için beynin beslenmesine ve atıkların taşınmasına yardımcı olur, beyin ve omurilik ortasında dolaşarak beyindeki basınç değişikliklerini düzenler. Bu sıvının çok birikimi beyin içi kanamaları, baş travmaları, beyin tümörleri, erken doğuma bağlı kanamalar ve menenjite bağlı olabileceği üzere; kalıtsal yahut meningosel gibisi gelişimsel bozukluklara bağlı olabilir, hatta yaşlılarda beyin omurilik sıvısının geri emiliminin azalması sonrasında da görülebilir.

Hidrosefali Tanısı:

Günümüzde çocukların birçoklarında hidrosefali tanısı doğumda yahut doğum öncesinde konulmaktadır. Doğumdan sonra ise birinci iki ay içinde başın olağandan fazla büyümesi, baş derisinin incelmesi, baştaki damarların belirginleşmesi, kusma, huzursuzluk, gözlerin aşağıya kayması, nöbetler yahut bağlantı kurulamaması üzere bulgular; iki ay sonrasında tekrar başın olağandışı büyümesi, baş ağrısı, bulantı, kusma, ateş, çift görme, huzursuzluk, yürüme yahut konuşmada gerileme, irtibat bozukluğu, duyu-motor işlevlerde kayıp, nöbetler üzere bulgular ve daha büyük çocuklarda uyanık kalmada yahut uyanmada zorluk görülebilir. Orta yaşlı erişkinlerde baş ağrısı, uyanmada yahut uyanık kalmada zorluk, istikrar bozukluğu, idrar kaçırma, kişilik bozukluğu, bunama, görmede bozukluk; yaşlılarda ise irtibat kurmada bozukluk, yürümede dengesizlik, hatırlamada zorluk, baş ağrısı, idrar kaçırma üzere bulgular ön planda olabilir. Hastalardan Beyin Tomografisi(BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme(MR), Beyin Ultrasonografisi istenebilir.

Hidrosefali Tedavisi:

Yalnızca beyin ve hudut cerrahisi uzmanları tarafından yapılacak cerrahi teşebbüslerle hidrosefali tedavi edilebilir ve böylelikle beyin içindeki basıncın artması önlenmiş olur. Şayet beyin-omurilik sıvısının sirkülasyonunun bozulmasına neden olan bir tıkanıklık varsa, tıkanıklığın nedenine (tümör, kist gibi) yönelik hidrosefali ameliyatı yapılabilir. Seçilmiş bir küme hastada ise sıvı dolanımının düzeltilmesi endoskopik ameliyat tekniğiyle de gerçekleştirilebilmektedir. Hastaların çoğunluğunda ise cilt altından yerleştirilen “şant” ismi verilen ince uzun, elastik, silikon bir boru ile sıvının beyinden öteki bir beden boşluğuna transferi gerçekleştirilir. Sıvı akımının tek taraflı ve denetimli bir süratte olabilmesi için baş derisinin altında bu boru sisteminin “pompa” denilen bir modülü daha bulunur. Tanısı anne karnında iken konulmuş bebeklerde en sık uygulanan sistem ise; bebeğin mümkün olduğunca erken devirde doğurtulup ameliyatının yapılmasıdır.

Ameliyat sonrası enfeksiyonu önlemek için kısa müddetli antibiyotik kullanılır, cerrahi sonrası hasta bir mühlet hastanede gözlenir. Beyin dokusunda kalıcı hasar meydana gelmişse hastanın kimi işlevleri düzelmeyebilir. Bu hastaların, şantın çalışıp çalışmadığının takibi açısından uzun periyodik izlenmesi gerekir, zira şant çalışmaması ve enfeksiyon durumlarında hemen değiştirilmesi gerekir.

Şant pil üzere bir güç kaynağına gereksinim duymaz. Basınç ayarı dışardan yapılabilen ve manyetik alandan etkilenen tipte bir şant takılmışsa, hastaya manyetik rezonans(MR) tetkiki yapılmadan evvel tabibine danışmalıdır. Pompaya parmakla çok basmak bozulmasına neden olacaktır ve bebeklik devrinde bebeğin şantın olduğu tarafa yatırılması uygun değildir. Hastaların birçoklarında şant muhtaçlığı ömür uzunluğu devam edecektir. Şayet; ameliyat yerinde ve şant çizgisi üzerinde kızarıklık ve hassasiyet; hastada huzursuzluk, bulantı, kusma, baş ağrısı, çift görme, ateş, karın ağrısı, havale geçirme üzere yakınmalar varsa hasta kesinlikle çabucak doktora başvurulmalıdır zira şanta bağlı problemler çok süratle, hatta bazen saatler içinde gelişebilir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir