Bel fıtığı ve tedavi seçenekleri

BEL FITIĞI

Sırtımızda çabucak hemen boyun bölgesinden başlayıp kalçamızdan daha aşağıya kadar uzanan ve omurilik kanalını oluşturan 31 adet omur vardır. Bu omurlardan beş tanesi fıtıklaştığı vakit problemler yaşanan bel bölgesinde bulunur. Bu omur kemiklerinin ortasında hareketi kolaylaştıran, omurganın güçlü olmasını sağlayan ve darbelere karşı hami misyon yapan disk biçiminde özel bir bağ dokusu bulunur.

Bu disk iç ve dış katman olmak üzere iki kısımdan oluşur. Dıştaki tabakanın yapısı bozulunca içte bulunan yumuşak katman dışarıya hakikat taşar. Bu taşan (fıtıklaşan) kısım omurilik kanalındaki sonlara baskı yapar ve bu hudutları sıkıştırır. Bazen de bu fıtıklaşan bölgeden kimyasal hususlar salgılanır ve ağrı hissedilir. Bu formda ortaya çıkan hastalığa bel fıtığı denir.

BEL FITIĞI KİMLERDE GÖRÜLÜR? KİMLER RİSK ALTINDA?

Toplumun yüzde 80’inden fazlası en az hayatında bir kez bel ağrısı çekmektedir. Bu sebeple doktora başvuranların sayısı hayli fazladır. Sıklıkla orta yaşlarda görülür ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Oturarak çalışan ve de bunu yanlış bir sandalye üzerinde yapan şahıslarda bel fıtığı görülme ihtimali yüksektir. Ağır yük kaldırmak zorunda olanlar, spor yaparken dikkatsiz davrananlar, antrenmana ısınmadan başlayanlar, duruş ve oturma bozukluğu olanlar risk altındadır.

Çabucak çabucak her hastalıkta risk faktörü sayılan sigara ve alkol kullanımı da bel fıtığını tetikleyebilir. Gerilimli ve huzursuz bir hayatı olanların da bel fıtığına yakalanması olasıdır. Bu risklere ne kadar çok maruz kalıyorsanız bel fıtığı olma ihtimaliniz de o kadar fazladır.

Bu faktörlerin yanında kalıtsal (aileden gelen) faktörleri de unutmamak gerekir. Ailesinde bel fıtığı olanlar risk altındadır.

BEL FITIĞININ NEDENLERİ

Bel fıtığının oluşmasında yapılan bilinçsiz ve sistemsiz hareketler ile ağır yük kaldırmak kıymetli rol oynamaktadır. Çok hafif bir yük kaldırıldığında bile bel fıtığı ortaya çıkabilir. Örneğin; eğilerek bir şey kaldırdığımızda bu yük sırtımızın her bölgesine eşit olarak dağılmaz. Sistemsiz dağılan yük de bel fıtığı oluşumuna neden olur.

Bir başka neden ise bu disklerin beslenmesinin bozulmasıdır. Yaşımız ilerledikçe bu diskleri besleyen damarlar ve diskteki su ölçüsü azalır. İçindeki su ölçüsü azalan ve gereğince besin alamayan disk küçülür. Bu yüzden iki omur ortasındaki uzaklıkta azalmış olur. Bu aksiliklerle birlikte beslenmesi azalan hasebiyle da oksijen ölçüsü azalan diskte bir de fizikî hareketlerden kaynaklanan bozulma görülür. Diskteki hücre sayısı da azalır.

Bu tesirlerden ötürü kişinin yaptığı yanlış bir hareket sonrasında içteki kısım dışarıya yanlışsız çıkar ve bel fıtığı oluşur.

BEL FITIĞI KENDİNİ NASIL BELİRLİ EDER?

Bel fıtığının en büyük belirtisi belde ve bacakta oluşan ağrıdır. Hasta doktora gittiğinde belimin ağrısı bacağıma vuruyor der. Fakat yalnızca bel yahut yalnızca bacak ağrısı da olmuş olabilir. Bacakta uyuşma, güç kaybı görülebilir. Ayrıyeten daha evvel yaptığı hareketleri yapmada zorlanma, hareket kabiliyetinin kısıtlanması ve yürürken topallamak görülebilir.

Bel fıtığının daha ilerlemiş ve şiddetli formlarında cinsel bozukluklar, idrarını ve büyük abdestini yaparken zorlanmak ya da idrarını tutamamak görülebilir. Bacaklarda felç oluşabilir ya da bacağın hissetmesi azalabilir.

TEŞHİS NASIL KONUR?

Her bel ağrısı bel fıtığı değildir. Kanser, romatizma, bel kayması, spor yaparken belini incitmek üzere birçok sorun bel fıtığı üzere belirtiler verir. Bu yüzden teşhis koyarken dikkatli olmak gerekir. Bel fıtığı teşhisinde MR değerli bir yer tutmaktadır. Bu usulle sorunun nerde ve hangi dokuda olduğu çarçabuk tespit edilebilir. Ayrıyeten bilgisayarlı tomografi kemiğin durumunu daha âlâ ortaya koyduğu için tercih edilebilir. Bu manzaraların, yapılan tetkikler ve klinik testler sonucu desteklenmesi gerekir. Zira imgeyi yorumlarken yanlış yapmak tedaviyi de tesirler.

BEL FITIĞI TEDAVİSİ

a)Başlangıç Safhası: Bel fıtığın tedavisi fıtıklaşmanın, yani disk dediğimiz elastiki unsurun bacağa giden sonlara yaptığı basının derecesine bağlıdır. Şayet yalnızca bel ve bacak ağrısı mevcut, rastgele bir uyuşukluk, güç kaybı, hareket kısıtlılığı yoksa bel fıtığı başlangıç safhasında demektir. Bu halde hastaya kas gevşetici ilaçların verilmesi, yatak istirahati ve belini zorlayacak hareketlerden kaçınması önerilir.

b)Bel Fıtığı İlerlerse: Şayet üstteki tekliflere, istirahata ve kas gevşetici ilaçlara karşın hastanın şikayetleri devam ediyorsa fizik tedavi uygulanabilir. Fizik tedavi kesinlikle bir uzmanın kontrolünde olmalıdır. Fizik tedavi sırasında birinci bir kaç gün ağrılarda artma olabilir, ancak hasta fizik tedavi uzmanının önerdiği sürece tedaviye devam etmelidir Şayet yapılan tüm tedavilere karşın hastanın ağrıları geçmemiş ise nükleoplasti metodu uygulanabilir. Nükleoplasti ileri dereceye ulaşmamış bel fıtıklarında fıtıklaşmış diske röntgen altında bir iğne ile girilerek radyofrekans dalgalarıyla diskin ısıtılması, diskin içindeki hudutların harap edilmesi ve diskin içinde boşluklar açarak fıtığın çökmesi temeline dayanır. Nükleoplasti tek seans olarak, lokal anestezi altında hasta uyumadan ameliyathane koşullarında yapılır ve hastanede yatma gerektirmeden uygulanan bir metottur. Rastgele bir riski yoktur, lakin fıtığı büsbütün yok etmesinin garantisi yoktur ve muvaffakiyet yüzdesi çok yüksek değildir. Lazerle diskektomi de nükleoplastiye emsal bir metottur.

c)Ameliyat Gerektiren Durumlar: Fizik tedaviye karşın hastanın ağrıları devam ediyorsa yahut geriletilmeyen bir güç kaybı, bacakta incelme, idrar tutamama varsa, dayanılmaz ağrılar mevcutsa yahut MR sinemalarında diskten bir kesim koptuğu tespit edilirse tahlil cerrahi müdahaledir. Ameliyatla omurilikten çıkan sonlara olan mekanik bası giderilmelidir. Şayet cerrahi müdahale yapılmaz ve hududa bası devam ederse hastada idrarını tutamama, seksüel gücün kaybı, ayaklarda kuvvetsizlik üzere sıkıntılar gelişebilir. Maalesef halk ortasında ameliyat olursam sakat kalırım, uzun müddet yataktan kalkamam, korse takmak zorunda kalırım yahut fıtığım tekrarlar, tekrar ameliyat olurum üzere inanışlar mevcuttur. Lakin mikrocerrahi sayesinde bu tip endişelere gerek kalmamıştır.

BEL FITIĞINDA AMELİYAT USULLERİ

Bel fıtığı ameliyatlarındaki maksat fıtıklaşan diskin temizlenesi ve hudut üzerindeki basıyı kaldırmaktır.

Açık diskektomi: Çoklukla genel anestezi altında gerçekleştirilir. Hasta yüzüstü yatar konumdayken gerçekleştirilir. Uygulama fıtık bölgesinin üstündeki ciltte açılmış yaklaşık 3-5 cm’lik bir kesiden yapılır. Kas dokusu etkilenmiş diskin üstündeki kemiklerden sıyrılır, ekartör denilen cerrahi alet ile kas ve deriyi cerrahi bölgeden uzaklaştırır ve böylelikle cerrah, omurga ve diski görebilir. Daha güzel bir bakış açısına sahip olabilmek için kemik ve ligamentler ortadan kaldırılabilir, böylelikle hudut kökünü zedelemeden bombeleşmiş, bozulmuş diske erişim sağlanmış olur. Cerrah diski ve öteki çevreleyen yapıları, disk duvarından çıkıntı yapan disk kesimlerini ortadan kaldırılır. Günümüzde çok tercih edilen bir metot değildir.

Mikrodiskektomi: Bu süreç sıklıkla belden aşağısında bölgesel anestezi biçimi olan
Epidural Anestezi yahut genel anestezi ile operasyon mikroskopuyla cerrahi alanı 20 ila 40 büyütme altında yapılır. Daha küçük kesi yapılır(yaklaşık 1-1.5 cm), kas dokusu daha az sıyrılır ve daha uygun görüş sağlanır. Bu da hastanın ameliyat sonrası devrinin daha rahat ve ağrısız geçmesine neden olur. Daha az kas dokusunu ekarte ederek ameliyat yapmak, ameliyat sonrası kas spazmının ve ağrının daha az almasını sağlar.Ameliyatta kullanılan mikroskop ise dokuların daha büyük, 3 boyutlu ve çok detaylı tanınmasını sağlayarak komplikasyon mümkünlüğünü azaltır. Damarlar ,sinirler ve disk çok daha net görülür,Damar ve hudut üzere dokulara ziyan verme ihtimali çok düşüktür,Mikroskop altında bası tesiri olan diskin temizlenmesi daha inançlıdır.Kesi yeri daha sonra içten dikişle kapatılır ve üzerine küçük bir pansuman yapılır.Mikrodiskektomi Günümüzde en inançlı ve tesirli yol olarak kabul edilmektedir.

Tam endoskopik bel fıtığı ameliyatı: Bel bölgesinde orta sınırdan yahut yan taraftan girilerek yapılır. Endoskopik teşebbüste başka prosedürlerden daha küçük bir cilt kesisi kullanılır. Endoskobik bel fıtığı ameliyatı 1cm’lik bir kesiden fıtıklaşmış disk alanına sokulan 4 mm’lik bir endoskop yardımıyla ekrandan cerrahi saha görülerek gerçekleştirilir. Ameliyatlar lokal ve epidural anestezi altında gerçekleştirilebilir. Lakin her fıtığın bu usulle ameliyat edilmesi mümkün değildir.

BEL FITIĞINDAN KORUNMAK İÇİN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ?

Sıhhatimizin değerini lakin onu kaybettikten sonra anlıyoruz. Lakin değerli olan hastalığa yakalanmadan evvel gerekli olan önlemleri alarak bel fıtığına yakalanma riskini en aza indirmektir. Bunun için hiç bir vakit ağır yük kaldırmamaya itina göstermek gerekir. Bedenin yapısına aksi gelen hareketlerden kaçınmalıyız. Beli kullanarak eğilmek yerine çömelip yani dizlerimizi kırıp eğilmek gerekir. Bir yerden bir şey alırken olabildiğince alacağımız cisme yaklaşmak gerekir. Uzanarak bunu denemek yanlıştır.

Hareketsiz bir hayat usulünden kaçınmamız lazım. Bel kaslarını güçlendirici antrenmanlar (sağlıklı iken yapılan) çok yararlıdır. Ancak bunları yapmak bel fıtığı olmayacağımız manasına gelmez. Genetik faktörler, bireye ilişkin durumlar da bu hastalığın oluşmasında rol oynar.

Hastaya yapılacak teklifler şunlardır:

· Hasta muhakkak bir iki kiloyu aşan tartıları kaldırmamalıdır.

· Öne ve yanlara hakikat eğilme, belin bükülmesi yasaklanır. Şayet yerden bir şey alınacaksa hastanın çömelerek alması söylenir.

· Hastaların otururken belinin gerisine bel boşluğunu yok edecek halde bir yastık koymaları ve yirmi dakikadan fazla oturmamaları önerilir. Şayet hastanın mesleği gereği uzun müddet oturması gerekiyorsa her yirmi dakikada bir yürümesi önerilir.

· Hastanın üste hakikat uzanması yasaklanır. Üstten bir şey alacaksa bir sandalye yahut merdivenin üstüne çıkıp alması söylenir.

· Hastaya belini ebediyen sıcak tutması, açık pencere yahut havalandırma önünde durmaması hatırlatılır.

· Bel ve bacak ağrısı olan hastalar kesinlikle gerilimden kaçınmalıdır. Gerilim ağrıyı arttırmak yanında bel fıtığının ilerlemesine de yol açabilir.

· Hastanın konutta kaldığı mühlet içinde yatak istirahatı yapması önerilir. Çok sert yerlerin sanıldığının bilakis ziyanları daha fazladır. Kaliteli bir yaylı yatakta ve hastanın kendince en rahat edebildiği durumda yatması daha uygundur.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir