Bel fıtığı ve teşhisi

Beş adet omur ve bu omurlar ortasındaki adeta amortisör vazifesi gören diskler ile birlikte sakrum (sağrı kemiği) üzerinde yerleşen bel bölgesi, omurganın uzunluğundan sonraki en hareketli bölgesini oluşturur. Beldeki hareketin büyük çoğunluğunu 4. ve 5. bel omurları ile 5. bel omuru ile sakrum kemiği ortasındaki eklemler oluşturur. Omurlar ortasındaki disklerin içi jelatin kıvamında yaklaşık %70- 80 oranında su içeren bir sıvı ve dış kısmı ise fibrotik bantlardan oluşan liflerden oluşur. Vakit içinde bu disklerin içindeki sıvı oranında azalma ortaya çıkarak daha evvelden kırılmayan kopmayan vasıftaki disk içeriği kuruyarak kırılabilir, kopabilir bir hale gelir. Tekrarlayan hareketler, çok zorlanmalar, duruş bozuklukları ve uygun olmayan durumlarda yapılan fizikî aktiviteler dış kısımdaki anulus fibrozis ismi verilen nesilde yırtılmalara yol açar, yırtılma anulusun iç liflerinden başlayarak dışarıya hakikat uzanır. Bunun sonucunda suyunu kaybetmiş, bozulmuş jelatinöz sıvı unsur dışarıya yanlışsız fıtıklaşır ve o bölgedeki bağları zorlar etraftaki dokulara baskı yapar.

Diskin kapsülündeki yırtılmaların olduğu devirlerde hastalar vakit zaman olan bel ağrılarından mustariptirler. Bunların birçok hiçbir tedavi görmeden yalnızca yatak istirahati ile bile düzelebilir. Fakat hastalık daha da ilerleyince bacağa giden hudutları sıkıştırır ve hastalarda bu periyotta daha çok bacak ağrısı ön plana geçer. Hudut lifleri de tıpkı elektrik kablolarına benzerler, çoğunlukla daha dışta yüzeye yakın olan lifler hissi taşıyan liflerdir. Daha derinde olanlar ise hareketi yaptıran lifleridir. Hastalarda bacağa gelen sonda, çıkmış olan disk tahrişe yol açınca birinci evvel o hududun hissi taşıdığı bölgede ağrı duyulur. Olay ilerleyip hissi taşıyan liflerde hasar olursa o bölgede uyuşukluk ( hissizlik) ortaya çıkar, şayet hala bu basamakta da hasta tedavi edilmez ise hareketi yaptıran liflerin de etkilenmesi sonucu hastada kuvvet kaybı ortaya çıkması kaçınılmazdır. Daha çok genç ve orta yaşlarda görülür. İleri yaşlarda ise bel kireçlenmesi ile birlikte görülür.

Belirtileri nelerdir?

Bel fıtığının en kıymetli belirtisi bel ve bacak ağrısıdır. Başlangıçta belde yerleşik olan ağrı daha sonra bacağa yayılır. Çoklukla tek taraflıdır. Taraf değiştirebilir yahut iki taraflı olabilir. Bazen hastalar sırf bacak ağrısı ile gelir. Ani bir zorlanma ya da aksi hareket yoksa ağrı daha evvel birkaç sefer tekrarlamıştır, tedaviyle ya da tedavisiz düzelmiştir. Hastada ayrıyeten bacakta uyuşma, bel hareketlerinde kısıtlanma görülür. Öksürme, hapşırma, uzun vadeli oturma, araba kullanma, öne yanlışsız eğilme, ağrıyı arttırır. Antisiyataljik postür denilen ağrıyı azaltmak hedefi ile belin bir tarafa hakikat eğilmesi sık rastlanan bir bulgudur.

Ağrı hafif, orta yahut şiddetli olabilir. İleri olaylarda bacak kaslarında erime, incelme, bacakta üşüme olabilir. Çok nadiren bacaklarda bilhassa iç taraflarda (iki taraf) his kusuru ve idrar yapamama yahut idrar kaçırma görülür. Bu durumda hasta ivedilikle ameliyata sevk edilmelidir.

Teşhis nasıl konur?

Birden fazla olayda hastanın görünümü, hastanın sözü, kolay bir muayene kesin teşhis koydurur. Lakin hastalığın biçimini belirlemek ve öteki hastalıklardan ayırt etmek için laboratuvar tetkikleri, düz röntgen, tomografi ve MR gerekebilir.

Bel fıtığından korunmak mümkün müdür?

Güzel bir kas yapısı, kaslar ortasında istikrar duruş eğitimi ve riskli hareketlerden kaçınma bel fıtığından korunmada kısmen yardımcıdır. Temel değerli olan bir defa bel ağrısı olan bireyde bunun tekrarlarının önlenmesidir.

Bel fıtığının tedavisi nasıldır?

Kısa periyodik yatak istirahati, hastanın en rahat ettiği konumda ve uygun bir yatakta olmalıdır. Yatak sert ve düzgün olmalı beden tartısı ile çökmemelidir. Bacaklar karına çekik yan yatar konum (ana rahmindeki cenin pozisyonu) en uygun dinlenme biçimidir.

Ağrı kesici, kas gevşetici, ilaçlar yararlıdır. Kronikleşmiş hastalarda antidepresan ilaç kullanılabilir.

İlaç ve istirahat tedavisine karşın şikayetleri devam eden hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon hastaların büyük çoğunluğunda şikayetlerin geçmesine yardımcı olur.

Bütün hastalara bel muhafaza prensipleri ve hastalığın evresine nazaran antrenmanlar gösterilmelidir.

Hastalarda idrar – gaita tutamama ve ilerleyen kuvvet kaybının olması durumunda hiçbir öbür tedavi prosedürü ile vakit kaybetmeksizin acil ameliyat yapılmalıdır. Tekrar tüm ağrı kesici tedavi metotlarına karşın bacak ağrısı geçmeyen hastalarda da cerrahi müdahale geciktirilmeden uygulanmalıdır. Bunların dışında kalan hastalarda yapılan tüm öteki tedavi sistemleri denenmesine karşın bacak ağrısı geçmiyorsa ve bu bacak ağrısı kişinin günlük hayatını etkileyecek seviyede ise tekrar cerrahi tedavi düşünülür.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir