Bel kayması (lomber spondilolistezis) ve tedavisi

Bel kayması (Lomber spondilolistezis), şişmanlık, belin yanlış kullanılması, sarsıntı (omurgaya bel bölgesinde çarpma, düşme, darbe…), tümör, dejenerasyon (yaşlanmaya bağlı omurları bağlayan ligament yapılarının bozulması), şimdi kesin ispatlanmasa da genetik olarak bağ dokusunun zayıf olması, sonucunda omurların birbiri üzerinde kayması ve hudut köklerine bası yapmasına bağlı bir hastalıktır.

Bel, kalça, bacaklarda ağrı ve uyuşmalarla kendisini gösterebilir. En tipik öyküsü hastaların yol yürüme aralıkları kısalır. Kısa müddet yürüdüklerinde bacaklarda ağrı ve/veya uyuşma nedeni ile oturma gereksinimi duyarlar. Biraz daha kendilerini yürümeye zorlarlarsa bacakları birbirine takılır, düşme ve burkulmalar yaşarlar. Sabit ayakta durma mühletleri çok kısalmıştır.

Öyküsü alınıp ve nörolojik muayenesi yapılan hastalar hareketli röntgen grafileri, MR, BT, EMG… üzere tetkiklerle kıymetlendirilir. Hastalığın durumu ve derecesine nazaran tedavi planı uygulanmaya başlanır.

Tüm ispata dayalı tıp uygulamalarına karşın karşılık alınamayan hastalarda bilinen en yüz güldürücü tedavi ameliyattır.

Ameliyatın temel maksadı hudutlar üzerindeki basıyı kaldırmak, gerekli ise kaymayı durdurmak için sabitlik sağlamak ve uzun müddette bu kayan kemikler ortasında füzyon (kaynaşma, donma) sağlayarak kaymanın ilerleyip tekrar hudutlara bası yapmasını engellemektir.

Teşebbüsün yapılmaması durumunda neler olabilir? Teşebbüs yapılmaması durumunda bel ve bacak ağrısının, yürümekle artan uyuşmasının devam etmesinin yanı sıra mevcut nörolojik bozuklukllarda artış olabilir ve yeni bozulmalar, hasarlar eklenebilir. İleride ameliyat yapılsa bile hudut dokusunun yapısal özellikleri nedeniyle bu bozulmalar kalıcı olabilir. Nadiren idrar yapma, dışkılama ve cinsel işlevlerde değişen derecede kalıcı yahut süreksiz aksaklıklar olabilmektedir.

Nasıl bir tedavi/girişim uygulanacak: Hastalar genel anestezi alırlar ve yüzü koyun yatar durumda ameliyat edilirler. İlgili düzeyleri ortaya koyacak büyüklükte cilt kesisi yapılıp bel adalesi iki taraftan da kemik yapıdan tarzına uygun ayrılır. Röntgenle düzey doğrulanır ve takiben omurganın ilgili düzeyde art duvarını oluşturan kemik yapılar gereğince alınıp hudut kökleri üzerine bası yapan yapılar (kalınlaşmış eklem yüzü, bağlar, bozulmuş diskler) temizlenir. Tüm bası altındaki hudutlar rahatlatılır. Temel maksat sonları bası altından kurtarmak ve sonradan tekrar basıya maruz kalmalarını önlemektir. Evvelki tetkiklerinde hareketli kayma saptanan hadiselerde özel vidalı sistem kâfi düzeyde kemiklere yerleştirilir. Başlangıçta çıkartılmış olan omurganın ilgili düzeyde art duvarını oluşturan kemik modülleri ve gerektiğinde kalça kemiğinden alınan kemik modüller (tümü hastanın kendi kemiğinden oluşur ve en ülkü kemiklerin kaynamasını sağlayan materyalidir) çubuk ve vidaların etrafına yayılır. Emel bu kemiklerin vakitle etraf kemiklerle bütünleşerek kaynaması ve bu bölgedeki hareketliliğin önlenerek hastanın sonlarına tekrardan bası olmamasının sağlanmasıdır. Kemikler ortası kaynama oluşana kadar bu hareketsizliği vidalı sistem sağlamaktadır, yani vidalı sistem bir nevi beton kalıbı üzere misyon görür.

Birtakım durumlarda kayma durmuş ise ve kemikler ortasında bizatihi kaynama olmuşsa mikrocerrahi olarak tek taraftan teşebbüs yapılarak kalınlaşmış eklem dokuları temizlenip kâfi kanal genişlemesi ve hudutların gevşetilmesi, bası altından kurtarılması sağlanabilir. Bu sayede vida kullanmadan bu ameliyatlar sonlandırılarak esasen orta yaşın üzerinde kemik yapısı zayıf olan insanların ileride vida kaymaları, oynamaları, gerilmeleri nedeni ile yaşayabilecekleri sıkıntılara taban hazırlanmamış olur.

Ortaya çıkabilecek yan tesirler:

Ameliyat yerinde ağrı ve rahatsızlık hissi geçicidir.

Şikâyetlerin geçmemesi, yara yeri olağan olarak iyileşmeyebilir kalınlaşıp kırmızı hal (keloid)alabilir ve nedbe ağrılı olabilir. Bu hastalar uzun müddettir hudut baskısı altında olduklarından akşamdan sabaha çabucak düzelme beklenmez. Şiddetli basıya bağlı ağrılar erken periyotta geçer lakin kronik ağrıların geçmesi hasarlı sonların kendini tam olarak yenileme süreci sonunda geçer. Bu müddet hastaya ve hastalığına nazaran değişmekle birlikte 3-12 ay sürebilir.

Ameliyat bölgesinde iltihap, kanama. Vida hudut kökünü yaralayabilir buna bağlı ağrı ve güçsüzlük olabilir. Beyin omurilik sıvısı akıntısına bağlı menenjit ve yara güzelleşmesinde gecikme gelişebilir ve antibiyotik tedavisi ve ek cerrahi tedavi gerekebilir. Hudut köklerinde yaralanma, birebir düzey yahut komşu düzeylerde fıtığın tekrarlaması (ağrıya neden olabilir ve ek cerrahi gerektirebilir), kalın barsak ve idrar kesesine giden hudutlarda yaralanma, ana damar yaralanması olabilir.

Akciğerdeki küçük hava alanlarında kapanma olabilir buna bağlı ameliyat sonrası ateş ve akciğer iltihabı riski olabilir. Tedavi için antibiyoterapi ve fizik tedavi gerekebilir. Bacaklarda pıhtı oluşabilir, ağrı ve şişmeye neden olabilir. Nadiren bu pıhtıdan kesim koparak akciğere ulaşıp ölümcül olabilir. Kalpte yüklenmeye bağlı kalp krizi ve beyin felci (inme) olabilir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir