Epilepsinin cerrahi tedavisi

~~“Beyin ve hudut cerrahisi için yeni bir uygulama alanı olan epilepsi cerrahisi ilaç ile tedavi edilemeyen epilepsi hastaları için tahlil olmaktadır. Bu tedavi prosedürü epilepsi cerrahisinde deneyimli beyin ve hudut cerrahı, nörolog, nöroradyolog, psikiyatri ve nörofizyolog tarafından oluşturulan takım tarafından uygulanabilmektedir. Bununla birlikte multidsipliner bir yaklaşım gerektiren operasyonların maliyetleri bakımından, yetkili şahıslarca, ticari dertlerden ötürü tedavinin uygulanmasında teknik aygıtlara ulaşılabilirlik açısından dertler yaşanmaktadır. Bu durum tedavi edilebilir bir hastalığın tedavisinde aksaklıkların yaşanmasına sebep olmaktadır.”

Türkiye’de sayıları 750 bini bulan epilepsi hastalarının yaklaşık %30’u ilaç tedavisinden yarar görmüyor. Bugüne kadar tesirli halde tedavi edilemeyen bu hastalar artık yeni bir tedavi imkanına sahipler. Epilepsi cerrahisi bu guruptaki hastalar için epey başarılı sonuçlar veriyor. Bilimkurgu sinemalarındaki operasyonları andıran bir sahnede gerçekleştirilen uygulamalarda, multidisipliner bir takım, tüm gelişmiş usulleri bir ortada kullanarak hastalara müdahale ediyor. Cerrahi için epeyce yeni sayılan bu uygulama dünyada da lakin sonlu sayıdaki merkezde yapılmaktadır.
Epilepsi halk ortasında sara diye bilinen, nöbetlerle kendini gösteren kronik bir hastalıktır. Bu nöbetler; beyindeki hücrelerin olağandışı elektriksel aktivitesi sonucu olan bir klinik tablodur. Epilepsiyi nöbet tablosuna nazaran ikiye ayırabiliriz: Genel nöbetler ve fokal ya da odaksal nöbetler. Genel nöbetler kol ve bacakların kasılması, ağzından salya gelmesi, idrarın kaçırılması ile kendini gösterir. Fokal nöbetleri ikiye ayırabiliriz: Kompleks parsiyal nöbetler ve kolay parsiyal nöbetler. Kolay parsiyal nöbetlerde yalnızca küçük bir hareket olabilir ve sonra durur. Hasta o anla ilgili her şeyi hatırlar. Kompleks parsiyal nöbetlerde ise sağa sola laf söyleme, ağzını şapırdatma ya da elde istemsiz hareketler üzere daha çok psikiyatrik bir rahatsızlık üzere görünen belirtiler oluşur. Lakin burada hasta kendini fark etmez. Bilhassa epilepsinin cerrahi tedavisinde bizim için değerli olan fokal nöbetlerdir. Zira fokal nöbetler bir odaktan kaynaklandığı için müdahale etmek ve çıkarmak daha yararlıdır. Kimi fokal nöbetlerin bütün beyni etkileyerek sara üslubu nöbetlere dönüşme ihtimali de var. Şayet fokal nöbet ilaca dirençli ise o vakit cerrahi müdahale düşünülmelidir. Burada ilaca direnç durumunu şöyle tanım edebiliriz; Primer kullanılan anti epileptik ilaçların hasta üzerinde 2 yıl müddetle, yüksek dozda ve değişik kombinasyonlarda kullanılmasına karşın nöbetin devam etmesi ve sonuç elde edilememesi durumudur.
Epilepsi cerrahisi için hastanın uygun olup olmadığı titizlik gerektiren bir husustur. Farklı hallerde cerrahi için yönlendirilen hastaların hepsine, non-invaziv testler dediğimiz, beyin magnetik rezonans görüntüleme (MRG), elektroensefalografi (EEG) ve öteki nükleer tıp testleri yapılmalıdır. Bunların hepsi ağrısız teşhis sistemleridir. Bilhassa MRG çekilen hastalarda, beyinde bir lezyon varsa ve EEG ‘de lezyonu gösteriyorsa bu hasta yalnızca epileptik odağın çıkarılması için cerrahiye adaydır. Epilepsi cerrahiside dertli bir küme da vardır. Burada hastanın nöbetleri sağ frontal kısımdan kaynaklanıyor, çok sık nöbet geçiriyor lakin, orada rastgele bir lezyon yoksa, o vakit daha invaziv cerrahi metotlar uyguluyoruz.
Diskonnektif Cerrahi
Beynin birbirine olan irtibatını kesmeye yönelik süreçlerden oluşan bir cerrahi yoldur. Mesela konuşma merkezinin çabucak yanındaki korteksi keserek, kortekse hakikat elektriksel iletimin yayılmasını önleyici çizmeler yapıyoruz. Ancak bu süreç çıkartma kadar başarılı sonuçlar vermeyebiliyor. Muvaffakiyet % 30-40 civarında oluyor.
Beyin MR görüntülemede olağan görünen, her hangi bir epilepsi odağı tespit edilemeyen, beynin her tarafından kaynaklana bilen, ilaca dirençli epilepsi hastalarında son yıllarda vagal hudut stimülasyonu denilen pil koyma süreci yapıyoruz.
Vagal hudut stimülasyonunda, uzunluğunda yapılan 2 cm’lik kesi ile elektrotlar sol vagus sonuna yerleştiriliyor. Cilt altından elektrot köprücük kemiğinin altına uzatılıyor, pil oraya bir cep açılıp yerleştiriliyor, pil ve elektrot birbirine bağlanıyor. 15 gün sonra pil ve elektrot açılıyor ve çalışmaya başlıyor. Bu tedaviyle hastaların %50 ila 70’idne nöbetlerde azalma sağlanıyor. Bu uygulamanın dünyadaki geçmişi 1997’e kadar gidiyor. Bu sistemin şöyle bir özelliği var, koyulan pil 5 dakikada bir 30 saniye kadar ikaz yapıyor. Bu esnada oluşabilecek nöbetleri engelleyebildiği üzere, daha evvel ya da daha sonrasında olabilecek nöbetleri de biraz azaltabiliyor.
Burada Nöbetlere manüel müdahale imkanı sağlamak emeliyle, hastanın koluna saate çok benzeyen bir mıknatıs koyuluyor. Birtakım hastalar nöbetin geldiğini hissediyor, biz buna aura diyoruz. Nöbetin geldiğini hisseden hasta pili uyararak nöbeti durdurabiliyor ya da nöbetin mühletini ve şiddetini azaltabiliyor. Yaklaşık 10 bin nöbet üzerinde yapılan bir çalışmada, bu uygulamanın nöbetleri %86 oranında durdurduğu saptanmıştır.
Epilepsi cerrahisi alanında Türkiye’de yıllık yapılan cerrahi sayısı son yıllarda artış göstermesine karşın hala epeyce düşüktür. Meğer epilepsi cerrahisi bekleyen hasta sayısı çok fazladır. Bu açıdan bakıldığında tedavi uygulaması için ülkemizin gereksinimine uygun kâfi sayıda deneyimli epilepsi merkezlerinin yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir