Kraniovertebral birleşke anomalileri; platibazi, baziller invaginasyon

Kraniovertebral bölge oksipital kemiğin alt kısmı ile C-1 (atlas) ve C -2 (aksis) vertebralarını oluşturduğu bölgedir. Bu bölge beldeki lumbosakral bölge üzere omugaların en hareketli olduğu bölgesidir. Bu bölgenin doğuştan ve sonradan oluşan bir çok hastalıkları ileri derece nörolojik defisitlere neden olmaktadır. Platibazi ve baziler invaginasyon anomalileri birinci sefer 1815 yılında Meckel, Glad Stone tarafından tanımlanmıştır. Lakin 1939 yılında Chamberline klasik radyolojik çalışması sonrası tedavi protokolü tedricen gelişmiştir. Bazal açı klivus düzlemini ön fosaya birleştren çizgi olup ( Mc rae 120-140 C, Boogard 118-147 C. İki tip baziller invaginasyon vardır. Ön tipinde bazio-oksipitin kısalığı, klivusun yatağlığı birlikte platibazi ile beraberdir. Baziler invaginasyonun ikinci tipi olan paramedian baziler invaginasyonda ekseriyetle oksipital kemiğin gelişim bozukluğu ve oksiptal kondiler hipoplazi görülür. Bu nedenle klivus art fossaya gerçek deplase olmaktadır.

1900 yılları başında bu tip anomalilerinin cerrahi tedavileri posterior yolla dekompresyonlar ve atlas ve ve aksis omurgaların art kısımları alınıp ve tıpkı vakitte kemik graft ile fuzyon ameliyatları yapılmış. Fakat bu haldeki ameliyatlarla redekte olmayan ve önden kemik basısı olduğunda kıymetli sayıdaki hastada ameliyat sonrası mevt ve sakatlıklar görülmüştür. Son yıllardaki nöroradyolojideki ve nöroanestezideki yenilikler ve mikrocerrahi tekniklerin gelişmesi baş kuralı ve kranio-vertebral birleşke anomalilerinin cerrahi tedavisinde değerli katkılar sağlanmıştır.

Tedaviyi ilgilendiren faktörler

1: Redüktabilite

2: Kompresyonun mekaniği ve basının istikameti

3: lezyonun sebebi (baziler invaginasyon, romatoid artrit, paget hastalığı)

4:Ossifikasyonun varlığı ve bariz doğumsal anomalilerde efiziel büyüme

Tarif

Baziler invaginasyon primer gelişimsel bir bozukluk olup boyun omugalarının baş kuralına doğu yer değiştirmesidir. Bazen atlasın fuzyon defektleri yahut blok veretebra üzere bölgenin gelişmsel anomalilerle birliktedir. Baziler invaginasyon, baziler impresyon ve platibazi üzere tıbbı tabirler birebir manada değillerdir.

Baziler invaginasyon bir gelişimsel defekt sonrası üst servikal omurgaların baş kuralı içerisine gerçek yer değiştirmesi kelam hususudur. Bu gelişimsel kemik anomalilerinde atlasın oksipitalizasyonu ve blok vertebra anomalilerle birlikte görülmektedir. Kraniovertebral birleşke anomalilerinin % 25-30 da beyincik sarkması ve sirengomyeli birlikte görülmektedir.

Baziler impresyon terimi baş tası kemiklerindeki yumuşamalar nedeniyle sekonder yahut sonradan olaylara verilen tıbbı isimdir. Spazmodik tortikolis ve osteomalasi üzere hastalıklar ve romatoid artit de atlasın lateral kitlesindeki erozyonlar sonrası baziler impresyon oluşur. Bu hastalıklardan diğer hiperparatiroidism, paget hastalığı ve osteogenezis imperfakta, rikets hastalığı, omurgaların stabiliteyi etkileyen yahut etkilemeyen iltihabi hastalıklar sebebler ortasındadır.

Platibazi terimi anteriör baş esas planı ve klivusun oluşturduğı olağandışı bazal açıya verilen tabirdir. Tek başına platibazi şikayet ve bulgu vermemektir. Platibazi birebir anda baziler impresyon ile birlikte bulunmaktadır. Direkt servikal lateral grafilerde kimi referans noktaları tanımlanmıştır. Odontoid proçes bi-mastoid çizgisi 10 mm den fazla geçmemelidir. Chamberline sınırı sert damaktan foramen magnunum posterior kenarına uzanan cizgidir. Chamberline çizgisi odontoid proces 2.5 mm fazla geçmemelidir. Foramen magnum effektif sagital çapı 19 mm den az olduğunda nörolojik defisitler görülmektedir. Baziler invaginasyonla birlikte beyincik sarkması sık görülür. Genç adelosanlarda 12-14 yaşları arasındakilerde reduktabil kraniovertebral birleşke anomali vardır. İrreduktabl baziler invaginasyonla birlikte beyincik sarkmasında birinci sefer ağız yoluyla dekompresyonuyla ameliyat edilmiştir. Lakin bu ameliyat yapılmadan posterior yolla dekompresyon yapılan hastalarda düzgünleşme yerine ek yeni nörolojik defisitler ortaya çıkmıştır. Bu nedenle öncelikle ventral baskı kaldırıldıktan sonra posterior fossa dekompresyonu ve BOS dolanımı düzeltilmelidir. Paget hastalığı birlikte baziler impresyonun birlikte görülme oranı epeyce yüksektir ve ekseriyetle 40 yaşında sonra şikayet vermektedirler.

Romatoid artit hastalarda lateral atlanto-aksiel eklemlerin baş tası içerisine hakikat kayması sonrası oksipito atlanto aksiel insitabiteye neden olmaktadır. Burada odontoid proçes üst yanlışsız vertikal olarak kaymaktadır. Bundan öbür nedenler ortasında psöriazis, sistemik lupus eritamatozis, spazmatik tortikolis, kronik travmalar sayılmaktadır.

Teşhis

Kranio-servikal birleşkenin değerlendirilmesinde öncelikle servikal MR değerli bir test tekniğidir. Fakat bu bölge kemik yapılarının değerlendirilmesinde MR yetersiz kalmaktadır. Servikal bölgenin fleksion, ekstansion üzere dianamik grafileri yapılmalıdır. Boyun kemikleri redüksiyonunda MR uyumlu halo aygıtları ile boyun traksion omurgaların dizilimini düzeltmede epeyce kıymetlidir. Bilhassa 3 boyutlu ince kesitli boyun bölgesinin Bigisayarlı Tomografi testi teşhisde kıymetlidir.

Tedavi

Kranioservikal vertebraların anomalilerin tedavi prensipleri redukte olabilen lezyonları redüksiyonu ve stabilizasyonu yapılmalıdır. Redükte olmayan lezyonlarda ise olağan dokuların dekompresyonu ve oluşaçak institabilite için stabilizasyon yapılmalıdır. Akut travmatik atlanto aksiel dislokasyonlarda, ligamen yırtıklarında ve post enflamatuar bağlı insitabiltelerde yalnızca immobilizasyon kafidir. Traksiyon yahut halo traksiyon kullanılır bu halde immobilizasyonla 2-3 ay içerisinde fuzyon oluşursa ileri tedaviye gerek yoktur fakat fuzyon oluşmayanlarda ise posterior yolla cerrahi planlanmalıdır.

Önden bası olan hastalarda transoral ve transfarengeal yaklaşım tesirli bir yoldur. Bu türlü bir ameliyat yapılan hastaların birçoklarında posterior oksipito servikal fuzyon ameliyatları gerekmektedir. Romatoid artritli hastada odontoid proçes foramen magnum içerisine 20 mm den fazla herniye olursa servikal traksionla kraniovertebral birleşke omurgaların dizilimi düzeltilmesi başarısız olacağından narkoz eşliğinde halo iskelet traksiyonla öncelikle omurganın redüksiyonu yapılmalıdır.

Sonuç olarak

kraniovertebral birleşke anomalileri epey kompleks hastalıklardır. Bunların öncelikle doğuştan yahut sonradan gelişen hastalıkları çok yeterli ayır etmek gereklidir. Kemik basılarını istikameti ve tipi çok âlâ elimine eilmelidir. Klinik şikayet verip vermemesine nazaran her bir hasta çok ayrıntılı incelenmeli ve karar verilmedir. Şayet kâfi tetkik ve ediklmeden yapılan hasta değerlendirmeleri yetersiz olacaktır. Şikayet veren baziler invaginasyonlar tedavi edilmelidirler.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir