Ağrı kesici (antiflamatuar) ilaçlar

Ağrı, bize organlarımızın varlığını hatırlatan,rahatsız edici bir histir.

Ağrı kesiciler (NSAİD: Non Steroid Antiinflamatuar Drug) bel ve boyun ağrılarında en sık kullanılan ilaçlardandır. Kullanım emelleri enflamasyonu ve ağrıyı gidermektir.

Enflamasyon; doku hasarına karşı gelişen olağan bir savunma düzeneğidir, kimyasal, travmatik,enfeksiyoz…. nedenlerle ortaya çıkan ziyanlı metabolitleri ortamdan uzaklaştırma gayretidir. Bu süreç içinde oluşan metabolitler ve hasar, dokuda bulunan hür hudut uçları tarafından merkezi hudut sistemine iletilir, birtakım kimyasal tepkiler gelişir ve sonuçta ağrı oluşur. NSAİD ler bu tepkilerin gelişmesini engelledikleri için enflamasyona, doku hasarının oluşmasına ve sonuç olarak ağrıya mani olurlar. Bu metabolitlerin oluşmasında siklooksijenaz (COX-1,COX-2) isimli enzim büyük rol oynar. NSAİD ler bu enzimin sentezini inhibe ederler (engeller).COX-1 hücrelerin yapısında bulunurken COX-2 inflamatuar ikazlar sonucunda sentezlenir(oluşur).Metabolitler(Prostoglandin,tromboxan…)aynı vakitte beden ısınsın ayarlanmasında da vazife aldıkları için,NSAİD lerin tıpkı vakitte antipiretik(ateş düşürücü)etkisi de vardır.

NSAİD lerin en tipik ilacı ASPİRİN(asetilsalisilik asit=salisilat) dir.Aspirin,COX-1’in selektif(has)inhibitörüdür,COX-1 enzimini irreversibl(gerdönüşümsüz) inhibe eder,diğer NSAİD ler reversibl(geri dönüşümlü)inhibe eder.Yarı ömrü en kısa olan NSAİD Aspirindir.

NSAİD ler kimyasal yapılarına nazaran birkaç kümedir.:

1-Salisilatlar:Aspirin,diflunisal,Salisilat tuzları

2-Propiyonik asit türevleri:İbuprofen,Naproxen,Fenopropen,Ketoprpfen,Flurbiprofen

3-İndolasetikasit türevleri:İndometasin,Sulindak,Etodolak,Ketorolak

4-Fenamatlar:Mefenamik asit,mekilofenamat

5-Pirazolon türevleri:Aminopirin,Dipiron,Fenilbutazon

6-Paraaminofen türevleri:Asetaminofen(parasetamol),Fenasetin

7-Diğerleri:Diklofenak,Ketorolak,Tolmetin,Nabumeton

Diklofenak,sinovial sıvıya(eklem bşluğundaki sıvı)geçerek burada birikebilir.İndometazin yahut Naproksen den daha güçlü tesirlidir.

Paraaminofen lerin periferik dokulardaki COX enzimine tesirleri düşüktür,bu nedenle antiinflamatuar tesirleri zayıftır.Trombosit(Pıhtılaşma hücreleri) işlevini bozmazlar.Uzun mühlet kullanımında karaciğer ve böbrekte hasara neden olabilir.

NSAİD ler oral(ağızdan),suppozotuar(makattan)parenteral(damaryolu içine ve kas içine),topikal(Jel,merhem şeklinde)olarak uygulanabilir.Sonuç olarak kana karışırlar ve kanda proteinler ile taşınırlar,karaciğer yahut böbrekler yoluyla elimine edilirler(vücuttan atılırlar).Bu nedenle bu sistemlerde bir bozukluk durumunda(kanda protein ölçüsünün az/çok olması,böbrek ve karaciğer hastalıkları..)etkileri ve yan tesirleri azalabilir/artabilir.

Metabolitler olağan olarak da hücre yapısında bulunurlar ve hücrenin korunmasında işlevleri vardır.Ancak birtakım tesirlerle çok salgılandıklarında enflamasyona neden olurlar.Ağrı kesiciler olağanda olması gereken metabolitlerin de sentezini inhibe ettikleri için birtakım istenmeyen yan tesirlere de neden olurlar.

Tromboxanların sentezini inhibe ederek trombosit işlev bozukluğuna neden olabilirler.Esasen bu tesir aspirin in düşük dozlarında daha bariz olarak göze çarpar.Bu nedenle aspirin düşük dozlarda antiagregan(kan sulandırıcı) olarak kullanılır.

Prostoglandinler mide hücreleri tarafından da salgılanır ve mide hücrelerini asitten korurlar.NSAİD ler Prostoglandinleri inhibe ettikleri için rolatif olarak asiti arttırırlar ve mideye ziyan verirler.Bu nedenle Gastrit,Ülser ağrılarında asla kullanılmazlar.

Bütün ilaçlar üzere alerjiye neden olabilirler.

Prostoglandinler akciğer işlevlerinde değerli rol oynarlar,bronşları genişletici tesirleri vardır.Bu nedenle astım üzere bronşlarda daralmayla giden hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.

Karaciğer hasarını arttırabileceğinden alkol ile birlikte kullanılmaları sakıncalıdır.

Genel olarak NSAİD ler kas iskelet sistemine bağlı ağrılarda,baş ve diş ağrılarında ağrı kesici olarak,ateşli durumlarda ateş düşrücü olarak,ve antienflamatuar olarak kullanılırlar.Mide ve barsak sistemine ilişkin ağrılarda kullanılmazlar yahut nadiren doktor müşahedesinde kullanılırlar.Kullanılmadıkları alanlar ise;etken unsuruna karşı alerjisi olanlarda,mide barsak sistemine ilişkin rahatsızlılarda,kanama bozukluğu olanlarda,Karaciğer ve böbrek hastalıklarında kullanılmazlar yahut kullanımları tabip nezaretinde olmalıdır.

Mide barsak sorunu sık olan NSAİDler:Aspirin,Fenilbutazon,İndometasin

Merkezi hudut sistemine yanetkileri sık olan NSAİDler:İndometazin,Fenilbutazon

Düşük yan tesirli NSAİD ler:Naproksen,İbuprofen,Fenoprofen

NSAİD ler kullanılmakta olan öbür ilaçlarla etkileşebilir.NSAİD lerin tesirlerini azalttığı ilaçlar:Kaptopril(antihipertansif),Furosemid(diüretik=idrar söktürücü),Hidralazin(antihipertansif), beta bloker(antihipertansif),Tiazidler(diüretik,antihipertansif) .Etkisini arttırdığı ilaçlar:Coumadin üzere kan sulandırıcı ilaçların tesirini arttırırlar.

Sonuç olarak NSAİD ler, çok geniş kullanım alanı olan ve her birinin farklı özellikleri olan ilaçlardır.Doğru hastada,doğru yolla,doğru dozda,doğru müddette kullanıldıklarında çok yararlıdırlar.Gereksiz yerde ve dozda kullanıldıklarında geri döndürülmesi güç olan hasarlara neden olabilirler.Bu nedenle hangi sebeple olursa olsun ağrıkesici bir ilaç almadan evvel bir tabibe danışmak çok faydalı olacaktır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir