Beyin kanamaları; neden olur – belirtileri nelerdir?

Beyin kanaması, zannedilenin bilakis bir değil pek çok farklı sebepten ötürü ortaya çıkabilen hayli karmaşık bir hastalık. Genel olarak beynin zarları ortasında, beyin içerisinde yahut kafatası ile saçlı deri ortasındaki kanamaların tümüne birden beyin kanamaları deniyor. Bunların kimileri tedaviye gereksinim gösterirken kimileri hiçbir tedavi gerektirmiyor.

Beyin kanamalarının en fazla, travmaya uğramış olgularda görülür.Özellikle trafik kazası, düşme üzere travmalardan sonra beyin kanamalarının görülebildiğini söylüyor. Travmadan sonrası cilt altında oluşan kanamalar, bilhassa çocuklarda çok değerli. Zira bunlar rastgele bir biçimde tedaviye gereksinim göstermese bile, çocuğun kan ölçüsü az olduğu için, cilt altıyla kafatası ortasında biriken kanama çocukta kansızlığa neden olabiliyor. O yüzden bu kanamanın ölçüsünün kesinlikle saptanıp çocuğa kan destek edilmesi gerekiyor.

Epidural kanama: Beyin kanaması çeşitlerinden bir oburu, beynin en dış zarıyla kafatası kemiği ortasında oluşan kanamalar. Bunlara, duvarın (beynin en dış zarı) dışındaki kanamalar yahut öteki bir değişiyle epidural kanamalar deniyor. Bunlar, kemiğin kırılmasıyla, kemiğin içerisinden geçen damarların yırtılmasıyla ya da kemiğin kendi içinin kanamasıyla biriken kanamalardan oluşuyor.Bu cins hastalarda cerrahi müdahale açısından çok süratli davranmak gerekir. “Özellikle, kaza geçirdikten sonra makul bir periyot uyanık kalıp da daha sonra şuur kapanan hastaları muayene ederek, beyin zarıyla kemik ortasındaki kanamanın varlığını saptadıktan çabucak sonra hemen ameliyata almamız gerekiyor. Almadığınız takdirde vefatla, sakatlıkla ya da bir tarafın felciyle karşılaşmak mümkün. Acil servisten gelebilecek bu türlü bir hastayı, 10-15 dakika içerisinde ameliyathanede ameliyata başlar hale gelebilmeyi gerektiren bir hadise olarak kabul etmek lazım.”

Subdural kanama: Bir öbür kanama tipi olan subdural kanamalar ise beynin en dış zarıyla (dura) beynin ortadaki zarı ortasında oluşuyor. Bu cins kanamalar da yeniden darbelerle olabildiği üzere, çok alkol almış şahısların sarhoşluk sırasında başını nereye ve nasıl vurduğunu bilmediği için ufak travmaların ve darbelerin sonucunda uzun periyotlu kanamalar formunda de kendini gösterebiliyor. Bu tıp baskılara karşı beynin bir toleransı vardır.Bu tolerans beynin plastisitesi ve elastisitesinden kaynaklanır.Beyin toleransını kaybettiği ya da sonuna geldiği anda tepki verir hale gelir. Bu durumda hastanın nörolojik tablosunda bir değişiklik olur. Kıymetli olan bu plastisiteyi ve elastisiteyi aşmadan ve geriye dönüşü olmayan durumlar oluşmadan evvel sorunu ortadan kaldırabilmek.

Bebek sallama sendromu: Bir diğer kanama tipi de beynin son, orta ve alt zarı ortasında, su ölçüsünün olması gereken yerden öbür bir kısma geçmesinin verdiği baskıyla ortaya çıkan su toplanması nedeniyle oluşan ve buna eşlik eden kanamalar. Bu durumda sorun, su toplanmasının içerisine ufak kan sızması formunda görülebiliyor. Bilhassa ülkemizde, annelerin gelenekler ve yanlış bilgiler sonucunda küçük çocuklarını uyutmak için ayağında ya da bir örtü yardımıyla elle oluşturulan salıncakta süratle sallanması bebek sallama sendromu denen önemli bir hasara yol açabiliyor. Bu üzere durumlarda beyin zarlarının yırtılması, beyinle kafatası kemikleri ortasında yahut beynin en son zarı ortasındaki askı toplardamarları dediğimiz kısımların yırtılması sonucunda kanamalar oluşabilir.

Subaraknoid kanama: Beyin kanamalarının en kıymetlisi, bedendeki bütün damarların korunması için, beyin omurilik sıvısının gezdiği zarların ortasında bulunan kısımda seyredeni. Burası damarların rastgele bir biçimde sıkıştırılmamasını, bükülmemesini sağlayan bir düzenek aslında. Beyin omurilik sıvısı içerisine bir kanamanın sızması, subaraknoid kanama denilen ve bilhassa damarsal sorunların olduğu hastalarda görülen durum. Şayet damarda damar sertliğine, tansiyonun artımına, yumaklaşmanın, balonlaşmanın yahut damardaki öbür öteki anomalilere bağlı olan bir kanama oluşursa, kanamanın birinci ortaya çıktığı nokta bu su sistemi oluyor. Ani bir sızma ile çok şiddetli baş ağrısı oluşuyor. Beyin omurilik sıvısı, beyinden omuriliğe kadar gittiği için, bu sızmanın sonucunda beyin basıncını artıyor ve ense sertliği meydana geliyor. Bu türlü bir beyin kanaması, damardaki balonlaşmanın ani patlamasıyla kişinin birden yere düşüp bayılmasına, çok şiddetli ve gelip süreksiz bir baş ağrısına sebep olabileceği üzere hastayı komaya sokar bir duruma kadar getirebiliyor.

Olağandışı damarlaşmalar: Beyinde kanama yapan bir öteki sebep de olağandışı damarlaşmalar. Damarsal yumaklaşma denilen atardamarların ya da toplardamarların yumaklaşması yahut bir, iki atar damarla beslenip bir iki toplar damarla kendisini boşaltan, manzara olarak böğürtlene benzeyen kimi damarsal anomalilerin olduğu durumlarda da beyin kanamaları meydana geliyor. Bu damarsal durumların kimilerinin doğumsal, kimilerinin sonradan geliştiği varsayımları bulunuyor. Beynimizde, kalpten gelen kanı alan, iki adet önde iki adet artta yer alan atar damarlardan oluşan büyük bir damar sistemi var. Bu damarlar dallanarak, birbirleriyle birleşerek beynin içerisinde bir poligon yapıp, her tarafı besliyorlar. Bu sistem içerisinde, atardamarla toplardamar ortasında olması gereken ince yapıdaki damarların doğumsal yokluğu, atardamarın basınçla kanı apansız toplar damara geçirmesine ve damarlarda şişmeler oluşmasına neden olabiliyor. Olağandışı ağlaşma denen bu durum, beynin olağanda muhakkak bir yere gitmesi gereken kanı öteki bir yere sevk etmesine sebep olduğu için çalma sendromlarına sebep oluyor. Yani bir tarafa hiç kan gitmiyor yahut az gidiyor ve oraya gitmesi gereken kan diğer bir tarafa gidiyor.

Teşhis sistemleri

Beyin damarları hastalıklarında, kimi şikayetlerin uzun müddet ve belirli aralıklarla devamlılığı kelam konusu olduğunda teşhis programları uygulanıyor. Tetkik prosedürleri kendi içinde belli bir sıralama izliyor. Örneğin bir hastada baş ağrısı periyodik olarak devam ediyor ve muhakkak bir bölgede oluyorsa, bu hasta için en kolayından başlayıp daha komplike olanına kadar giden geniş bir tetkik yelpazesi bulunuyor. Teşhis metotları olarak, belden beyin omurilik sıvısı alınması, beyin damarlarını görüntüleme metotlarından MR ya da bilgisayar tomografik görüntüleme sistemi kullanılıyor. Çok ufak olan milimetrik boyuttaki damarsal sorunlar MR ya da bilgisayar tomografide görünmese bile, büyüyüp hakikaten probleme neden olabilecek başka damarsal anomalileri bu tetkiklerle görmek mümkün. Hastanın kolundaki bir toplardamardan verilen kontrast hususla yapılan tetkiklerde bilgisayarın görüntüleme sistemiyle başın içerisindeki bütün arteriyel ve venöz damarsal sistemi görmek mümkün. Bilgisayar tomografi beyindeki bütün damarların sağlıklı olup olmadığını tıbbi manada kalptekiyle muadil olarak ortaya koyabiliyor. En ileri tetkiklerden biri de dijital substruction anjiyografi (DSA) dir.DSA, kalp anjiyosu yapar üzere beyindeki damarların patolojisini görme imkanı veren bir teknik. Lakin ondan evvel MR anjiyo, MR venografi üzere toplardamarların, atardamarların MR’da ve bilgisayar tomografide görülme imkanı sağlanması gerekiyor. Bu birtakım hastalıkları engelleme imkanı verir.

Olağandışı damarlaşmaların tedavisi

Olağandışı damarlaşmaların tedavisi cerrahi metotlarla yapılıyor. Fakat ameliyatlardan sonra bu tıp damarsal durumlar ortadan kaldırılsa da bazen daha evvel tam kan gitmeyen yerde çok k
anlanma sorunu yaşanabiliyor.

Beyindeki kan damarlarının ve beyin suyunun akımında fizik kanunlarının hepsi geçerlidir.Beyindeki damarsal yapılarda beyin bu akımı bazen olağan yaparken, fazla kan geldiğinde damarları kasmak, az kan geldiğinde damarları açmak suretiyle gerekli olan kanı temin etmeye çalışıyor. Lakin damarsal bir anomali olduğu yahut kişinin tansiyonu çok yükseldiği vakit beyin bu otoregülasyon sürecini tam yapamıyor. Bu sistem işlemeyince de zayıf olan ya da damar sertliği olan bir yerden rahatlıkla kanama olabilir.

Ateroskleroza, damar sertliğine ya da damardaki anomalilere bağlı gelişen kanamalarda ise kanamaların zamanlaması, kanamanın yeri, damarın yeri yahut kanamanın ne kadar devam ettiği çok kıymetli. Bu kanama bazen bir sızma sonrasında ortadan kalktığı üzere, bazen de çok aşırı ölçülerde olabiliyor. Çok kanama, su yollarını yırtıp beynin öbür su boşluklarında yahut beynin kendi dokusu içerisinde de kanama yapabiliyor. Beynin içerisindeki bölgeye nazaran kanamanın tedavisi de farklılıklar yaratıyor. Örneğin derinde, az ölçüde olan lakin hastanın bir tarafını felç edecek kadar çok ağır sorunlar yaratmış bir kanamanın cerrahiye muhtaçlığı olmuyor. Fakat hastada yarattığı sorunlar ömür uzunluğu devam edip hiç iyileşmeyebiliyor. Kimi büyük kanamalara anında müdahale edilmesi ise hastada yerleşik sorunların oluşmamasını sağlıyor. Hasta süratle olağan durumuna dönebiliyor. Olağandışı damarlaşmaların bir kısmına müdahale edilirken bir kısmına edilemiyor. Büyük bir toplar damarın varis üzere bir yerde genişlemesi tedaviye gereksinim göstermiyor. Sara nöbetleri oluşturan, küçük böğürtlen üzere birkaç damarla beslenip birkaç damarla kendini boşaltan damarsal meseleler ise kesinlikle cerrahi tedavi gerektiriyor. Cerrahi metodun alternatifi olarak derinde, hayati bölgelerde, çıkartılmasında hastaya sorunlar yaratabilecek bölgelerde, küçük damarsal patolojilerde Gamma Knife kullanılıyor. Balonlaşma sorunlarında ise çoklukla embolizasyon denilen radyolojik teşebbüslerle balonların içerisi kapatılıyor.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir